{"id":689,"date":"2018-08-27T00:55:28","date_gmt":"2018-08-27T00:55:28","guid":{"rendered":"https:\/\/soledad.pencidesign.net\/soledad-time-magazine\/the-trump-administration-just-did-something-unambiguously-good-for-obamacare-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c\/"},"modified":"2025-07-30T14:11:44","modified_gmt":"2025-07-30T14:11:44","slug":"istanbul","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/2018\/08\/27\/istanbul\/","title":{"rendered":"\u0130stanbul"},"content":{"rendered":"<p>Bir az\u0259rbaycanl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat ilkin olaraq Bak\u0131ya axar\u2026<\/p>\n<p>Ancaq t\u0259dric\u0259n bu ax\u0131n s\u0259ni T\u0259briz\u0259, d\u0259rinl\u0259r\u0259 ged\u0259c\u0259yin t\u0259qdird\u0259 Yenisey\u0259 q\u0259d\u0259r apara bil\u0259r\u2026<\/p>\n<p>Klasik d\u00f6vrd\u0259 bu ax\u0131n daha da d\u0259rin olub v\u0259 zehinl\u0259ri S\u0259m\u0259rq\u0259nd\u0259, Ba\u011fdada, Qahir\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r apar\u0131b \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7a\u011fda\u015f az\u0259rbaycanl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131 v\u0259 T\u0259brizd\u0259n sonra \u0259sas m\u0259rk\u0259z, he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz, \u0130stanbuldur!<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<div class=\"entry-content\">\n<p>Modern d\u00fcnyan\u0131n konturlar\u0131 c\u0131z\u0131lark\u0259n T\u00fcrk v\u0259 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda \u0259sir d\u00fc\u015f\u0259nl\u0259rin ayd\u0131nlar\u0131 istiqam\u0259ti \u0130stanbul olaraq m\u00fc\u0259yy\u0259n etdil\u0259r. T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ayla Bak\u0131da s\u0131x\u0131\u015fan Az\u0259rbaycan ayd\u0131nlar\u0131 m\u0259cburi Sankt Peterburq m\u0259hkumlu\u011fundan v\u0259 uzun axtar\u0131\u015fdan sonra \u0130stanbulda q\u0259rar q\u0131ld\u0131lar. Modern \u0130stanbul Karlovitsa, Ki\u00e7ik Qaynarca, K\u00fcr\u0259k\u00e7ay, T\u00fcrm\u0259n\u00e7ayla qurduqlar\u0131 nizam\u0131 da\u011f\u0131lan t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman xalqlar\u0131n\u0131n m\u0259sk\u0259n yeri, s\u0131\u011f\u0131nacaq yurdu oldu. Bu s\u0259b\u0259bl\u0259dir ki, D\u0259rd\u0259ndl\u0259, T\u0259brizl\u0259, Xorasanla m\u0259d\u0259ni-tarixi rabit\u0259si k\u0259sil\u0259n Bak\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130stanbul n\u0259f\u0259s yeri olmu\u015fdur. \u0130lk C\u00fcmhuriyy\u0259t Bak\u0131da, Tiflisd\u0259, T\u0259brizd\u0259 apar\u0131lan uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u00fcbariz\u0259nin n\u0259tic\u0259sind\u0259 quruldu. Ancaq hadis\u0259nin yekunla\u015fma m\u0259kan\u0131 m\u0259hz \u0130stanbul idi. H\u0259tta C\u00fcmhuriyy\u0259t qurucular\u0131n\u0131n m\u00fchacil\u0259ri d\u0259, \u0259sas\u0259n, \u0130stanbula p\u0259nah apar\u0131rd\u0131lar. Bu s\u0259b\u0259bl\u0259dir ki, \u00f6m\u00fcrl\u0259rini \u0130stanbulda tamamlam\u0131\u015f m\u00fchacir n\u0259sli \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cSon m\u0259nzili \u0130stanbul olan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u201d kitab\u0131 da yaz\u0131ld\u0131. \u0130stanbulun m\u00fchacirl\u0259ri sad\u0259c\u0259 Bak\u0131dan deyil, T\u00fcrk-\u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n geni\u015f co\u011frafiyas\u0131ndan olmu\u015fdur. \u00c7\u00fcnki yuxar\u0131da sadalad\u0131\u011f\u0131m anla\u015fmalarla da\u011f\u0131lan t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman d\u00fcz\u0259ni \u0130stanbul \u00fc\u00e7\u00fcn bax bel\u0259c\u0259 m\u00fchacir n\u0259sill\u0259ri yaratd\u0131\u2026<\/p>\n<p>Bu arxa plana agah olduqdan sonra \u0130stanbul k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rind\u0259, bo\u011faz\u0131n sahilind\u0259 T\u00fcrk-\u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndan \u0130stanbula s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f n\u0259sill\u0259rin izl\u0259rini da\u015f\u0131yan binalar\u0131, evl\u0259ri, yal\u0131lar\u0131 g\u00f6rm\u0259k \u00e7ox da t\u0259\u0259cc\u00fcb do\u011furmamal\u0131d\u0131r\u2026<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 m\u0259hz fikirl\u0259rini \u0130stanbulda T\u00fcrk Yurdu, T\u00fcrk Oca\u011f\u0131 \u00e7evr\u0259sind\u0259 yetkinl\u0259\u015fdirib. \u018fli B\u0259y H\u00fcseynzad\u0259, \u018fhm\u0259d B\u0259y A\u011fao\u011flu kimi b\u00f6y\u00fck fikir adamlar\u0131n\u0131n son m\u0259nzill\u0259ri m\u0259hz \u0130stanbul olmu\u015fdur. Peterburqda y\u00fcks\u0259k t\u0259hsil alan \u018fli b\u0259y kimlik ehtiyac\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259tin, m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tli bir h\u0259yat bahas\u0131na \u0130stanbula g\u0259lir. \u0130stanbulda qala bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn verdiyi m\u00fcbariz\u0259 maraql\u0131 olanlar\u0131n bildiyi bir m\u0259s\u0259l\u0259dir\u2026<\/p>\n<p>Q\u0131sas\u0131, modern \u0130stanbul v\u0259t\u0259nl\u0259rind\u0259 \u0259sir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman xalqlar\u0131n\u0131n fikr\u0259n, zehn\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini qurduqlar\u0131 m\u0259kan olmu\u015fdur. \u00c7\u00fcnki i\u015f\u011fal edilm\u0259y\u0259n birc\u0259 \u0130stanbul qalm\u0131\u015fd\u0131\u2026<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r suyun \u0259traf\u0131nda qurulmu\u015fdur. Q\u0259rbd\u0259n \u015e\u0259rq\u0259 k\u00f6\u00e7 ed\u0259n t\u00fcrkl\u0259rin daimi m\u0259sk\u0259n tutub m\u0259d\u0259niyy\u0259t qurdu\u011fu \u0259sas m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259n biridir \u0130stanbul. S\u0259lcuqlu il\u0259 Q\u0259rb\u0259 do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259tin ilk hakimiyy\u0259tini quran t\u00fcrkl\u0259r (t\u00fcrkl\u0259rin q\u0259rbd\u0259 daha q\u0259dimd\u0259n var olduqlar\u0131n\u0131 iddia ed\u0259n tarix\u00e7il\u0259r var. Ancaq m\u0259n tarix\u00e7i deyil\u0259m v\u0259 yaz\u0131n\u0131n imkanlar\u0131 m\u0259hdud, m\u0259qs\u0259di f\u0259rqlidir) Osmanl\u0131 il\u0259 \u0130stanbulda hakim olub m\u0259kana hakim oldular.<\/p>\n<p>Ayasofiya t\u00fcrkl\u0259rin f\u0259thinin, S\u00fcleymaniyy\u0259 K\u00fclliy\u0259si is\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin m\u0259kana (\u0130stanbul) yerl\u0259\u015fib hakim olduqlar\u0131n\u0131n ni\u015fan\u0259sidir. C\u00fcmhuriyy\u0259tl\u0259 bir \u00e7ox torpa\u011f\u0131n\u0131 itir\u0259n t\u00fcrkl\u0259r \u0130stanbulu itirm\u0259yi g\u00f6z\u0259 almad\u0131lar. \u00c7\u00fcnki \u0130stanbul olmadan Anadoludak\u0131 t\u00fcrk varl\u0131\u011f\u0131 bir hakimiyy\u0259t ola bilm\u0259zdi.<\/p>\n<p>\u0130stanbulda m\u0259n\u0259 t\u0259sir ed\u0259n n\u00fcanslar\u0131n ba\u015f\u0131nda m\u0259zarlar g\u0259lir\u2026 Ax\u0131 Erm\u0259nistandan k\u00f6\u00e7\u0259n ail\u0259min m\u0259zarlar\u0131 orada qald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259zarlar m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi diqq\u0259t \u00e7\u0259kir\u2026 T\u00fcrkl\u0259rin m\u0259zarlar\u0131 m\u00fchafiz\u0259 etm\u0259yi \u0130stanbuldak\u0131 varl\u0131qlar\u0131n\u0131n, hakimiyy\u0259tl\u0259rinin d\u0259lal\u0259tidir. Fatihin m\u0259zar kompleksind\u0259 Fatih Sultan M\u0259h\u0259mm\u0259dl\u0259 yana\u015f\u0131, Osmanl\u0131dan c\u00fcmhuriyy\u0259t\u0259 xidm\u0259ti olmu\u015f elm adamlar\u0131n\u0131n, yazarlar\u0131n m\u0259zarlar\u0131 x\u00fcsusi diqq\u0259tl\u0259 m\u00fchafiz\u0259 edilir. Dem\u0259k ki, t\u00fcrkl\u0259r m\u0259zar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 yer\u0259 hakim ola bilm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259rinin f\u0259rqind\u0259dir\u2026<\/p>\n<p>Buraya q\u0259d\u0259r yazd\u0131qlar\u0131mdan bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259k olar ki, h\u0259r k\u0259sin bir \u0130stanbulu var. Ancaq maraql\u0131d\u0131r ki, Ankara Universitetin\u0259 olan ba\u011fl\u0131l\u0131qdanm\u0131, yoxsa d\u0259nizd\u0259n daha \u00e7ox quruya ba\u011fl\u0131 olan t\u00fcrk genl\u0259rind\u0259nmi, bilmir\u0259m, doktorantura prosesind\u0259 Ankara Universitetini birinci yazm\u0131\u015fd\u0131m. Ancaq tale m\u0259ni \u0130stanbuldan ay\u0131rmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn M\u0259rm\u0259r\u0259 b\u00f6lg\u0259sin\u0259, Sakarya \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131. Sakarya bar\u0259d\u0259 sonrak\u0131 yaz\u0131larda b\u0259hs a\u00e7aca\u011fam. \u0130ndilik \u0130stanbuldan qopmayaq\u2026<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m ill\u0259rd\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u0130stanbula getm\u0259k f\u00fcrs\u0259tim olmu\u015fdu. G\u0259zm\u0259k xaricind\u0259 \u0130stanbula ilk ciddi s\u0259f\u0259rim m\u00fct\u0259f\u0259kkir (sonradan g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rini t\u0259niq edib raz\u0131la\u015fmasam da) D\u00fccan\u0259 C\u00fcndio\u011flunu dinl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Sakaryadan yola d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcm. Sonra d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259rl\u0259 \u0130stanbula s\u0259f\u0259r etdim. Aralar\u0131nda k\u0259d\u0259rli xatir\u0259 d\u0259 var\u2026 Bel\u0259 ki, \u0130stanbul s\u0259f\u0259rl\u0259rimin birind\u0259n d\u00f6n\u00fc\u015fd\u0259 (2017) ki, ad\u0259t\u0259n imkan daxilind\u0259 qatarla s\u0259hay\u0259t etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m. Sakarya \u015f\u0259h\u0259r park\u0131nda Bak\u0131dan d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn formala\u015fma\u011f\u0131nda m\u00fch\u00fcm rolu, t\u0259siri olmu\u015f \u0259mim S\u0259m\u0259nd\u0259r m\u00fc\u0259llimin v\u0259fat x\u0259b\u0259rini alm\u0131\u015fd\u0131m\u2026<\/p>\n<p>Bununla b\u0259rab\u0259r, \u0130stanbula dair xatir\u0259nin varl\u0131\u011f\u0131 \u00f6z\u00fc bir d\u0259y\u0259rdir.<\/p>\n<p>Bu xatir\u0259l\u0259r aras\u0131nda atamla \u0130stanbul g\u0259zintisi (2019) v\u0259 \u0130stanbul T\u00fcrk Oca\u011f\u0131n\u0131n giri\u015find\u0259ki \u015f\u0259klimiz m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n unudulmaz olanlardand\u0131r\u2026<\/p>\n<p>\u0130stanbulla ba\u011fl\u0131 xatir\u0259l\u0259rimin \u0259sas hiss\u0259l\u0259rind\u0259n birini, he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz, g\u0259l\u0259n ay \u0130stanbul ill\u0259rini n\u00f6qt\u0259l\u0259yib v\u0259t\u0259n\u0259 d\u00f6n\u0259c\u0259k Dostum Dilq\u0259m \u018fhm\u0259din \u00dcsk\u00fcdar Baki k\u00fc\u00e7\u0259sind\u0259ki m\u0259nzili v\u0259 Dilq\u0259ml\u0259 olan xatir\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil edir. Dilq\u0259min m\u0259nzili T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m ill\u0259rd\u0259 v\u0259 sonradan m\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259rl\u0259 etdiyim T\u00fcrkiy\u0259 (\u0130stanbul) s\u0259f\u0259rl\u0259rind\u0259 ziyar\u0259t, s\u0131\u011f\u0131nacaq yerimiz\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>\u0130stanbula T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcm\u00fczd\u0259n sonra d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 gets\u0259m d\u0259, Sakaryada d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015f o\u011flum Murad V\u0259li il\u0259 15 iyun 2021-ci ild\u0259 \u0130stanbuldan Bak\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015f x\u00fcsusi m\u0259na ifad\u0259 edir.<\/p>\n<p>\u0130stanbul t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman co\u011frafiyas\u0131nda m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259nin da\u011f\u0131d\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 say\u0259sind\u0259 k\u00f6kl\u0259ri il\u0259 rabit\u0259sini itir\u0259n xalqlar\u0131n ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n s\u0131\u011f\u0131nacaq, \u00f6z\u00fcn\u00fc axtarmaq \u00fcnvan\u0131na \u00e7evrilib\u2026 \u0130stanbulun s\u0259mtl\u0259rind\u0259, dalanlar\u0131nda Balkanlardan, Qafqazlardan \u015e\u0259rqi T\u00fcrk\u00fcstana q\u0259d\u0259r izl\u0259r tapmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Zeytinburnu s\u0259mtinin m\u0259rk\u0259zi k\u00fc\u00e7\u0259sind\u0259 d\u0259rvi\u015fan\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u0259ri il\u0259 oturan uy\u011fur ya\u015fl\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259k he\u00e7 d\u0259 t\u0259sad\u00fcf deyil\u2026<\/p>\n<p>Q\u0131sas\u0131, \u0130stanbul v\u0259t\u0259nl\u0259rind\u0259 \u0259sir d\u00fc\u015f\u0259n t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman xalqlar\u0131n\u0131n m\u00fcbariz\u0259, v\u0259t\u0259n axtar\u0131\u015f\u0131n\u0131n m\u0259kan\u0131 olmu\u015fdur\u2026<\/p>\n<p>Biz\u0259 aid olan n\u00f6vb\u0259ti \u015f\u0259h\u0259rin hekay\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r\u2026<\/p>\n<p><strong>S.e.\u00fc.f.d. dos. Orxan V\u0259liyev<br \/>X\u0259z\u0259r Universiteti, Siyasi elml\u0259r v\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 departamentinin m\u00fcdiri<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259nb\u0259: F\u00fcyuzat jurnal\u0131<\/p>\n<\/div>\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir az\u0259rbaycanl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat ilkin olaraq Bak\u0131ya axar\u2026 Ancaq t\u0259dric\u0259n bu ax\u0131n s\u0259ni T\u0259briz\u0259, d\u0259rinl\u0259r\u0259 ged\u0259c\u0259yin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1785,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","_lmt_disableupdate":"no","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1,29,9],"tags":[33,32],"class_list":["post-689","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger","category-edebiyyat","category-tarix","tag-istanbul","tag-tarix"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/689","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=689"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/689\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1786,"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/689\/revisions\/1786"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1785"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=689"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=689"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=689"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}