{"id":688,"date":"2018-08-27T00:55:24","date_gmt":"2018-08-27T00:55:24","guid":{"rendered":"https:\/\/soledad.pencidesign.net\/soledad-time-magazine\/the-trump-administration-just-did-something-unambiguously-good-for-obamacare-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c-c\/"},"modified":"2025-07-31T13:26:02","modified_gmt":"2025-07-31T13:26:02","slug":"edebiyatinyamacinda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/2018\/08\/27\/edebiyatinyamacinda\/","title":{"rendered":"\u018fd\u0259biyyat\u0131n yamac\u0131nda"},"content":{"rendered":"\n<pre class=\"wp-block-verse\">\u201c(Allah) dedi: \u201cArt\u0131q ora (o m\u00fcq\u0259dd\u0259s yer) onlara q\u0131rx il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 haram edildi. Onlar yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 s\u0259rg\u0259rdan g\u0259z\u0259c\u0259kl\u0259r. S\u0259n is\u0259 g\u00fcnahkar tayfa\u00ad \u00fc\u00e7\u00fcn heyifsil\u0259nm\u0259\u201d\u201d.\u00a0<br><br>\u0259l-Maid\u0259, 26<\/pre>\n\n\n<p>Quranda \u0130srailo\u011fullar\u0131n\u0131n Misird\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131ndan sonra m\u00fcq\u0259dd\u0259s yer\u0259 girm\u0259l\u0259rinin q\u0131rx il m\u00fcdd\u0259tliyin\u0259 qada\u011fan edilm\u0259sind\u0259n b\u0259hs olunur. Misird\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t z\u00fclm alt\u0131nda ya\u015fayan \u0130srailo\u011fullar\u0131n\u0131n can\u0131na qorxu, boyun\u0259ym\u0259 ruhu hopmu\u015f, z\u00fclm\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmaq, m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirmi\u015fdil\u0259r. Bu halda ya\u015fayan bir toplulu\u011fa uca amallar h\u0259val\u0259 edilm\u0259z, pak m\u0259kanlara girm\u0259 icaz\u0259si verilm\u0259zdi. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, onlar z\u00fclmd\u0259n xilas edils\u0259l\u0259r d\u0259, m\u00fcq\u0259dd\u0259s m\u0259kanda olduqlar\u0131 halda q\u0259bul edilm\u0259dil\u0259r. S\u0259rg\u0259rdan g\u0259zdikl\u0259ri m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n n\u0259sill\u0259rd\u0259 yeni ruh canlanmas\u0131, oyanmas\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259nirdi ki, Musan\u0131n g\u0259tirdikl\u0259rin\u0259 ita\u0259tl\u0259 z\u00fclm\u0259 boyun\u0259ym\u0259 aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rqi idrak ed\u0259 bilsinl\u0259r. Bu idraka \u00e7atd\u0131qdan sonra onlara haram olan halal edildi. Bu giri\u015f mahiyy\u0259tind\u0259ki iqtibas v\u0259 abzas \u0259d\u0259biyyat da\u011f\u0131n\u0131n yamac\u0131nda s\u0259rg\u0259rdan \u015f\u0259kild\u0259 dola\u015fan Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n durumunu a\u00e7\u0131qlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir analogiya olaraq n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u018fd\u0259biyyat\u0131 &#8211; n\u0259srin v\u0259 n\u0259zmin b\u00fct\u00fcn formalar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 &#8211; d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259rk\u0259n sad\u0259c\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k \u00e7ox absurd m\u0259s\u0259l\u0259dir. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 onun d\u00fcnyaya \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fanlar m\u0259s\u0259l\u0259nin, dem\u0259k olar, sad\u0259c\u0259 iqtisadi y\u00f6nl\u0259rin\u0259 vur\u011fu edirl\u0259r. \u018fd\u0259biyyat sad\u0259c\u0259 kitab m\u0259s\u0259l\u0259si olaraq d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. Bazara \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi al\u0131b-almamas\u0131na ba\u011flan\u0131r. S\u00f6zs\u00fcz ki, bu y\u00f6n d\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259 zaman\u0131 diqq\u0259t\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r.\u00a0<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda \u0259d\u0259biyyat m\u00f6vzusu sad\u0259c\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n bir qrupun t\u0259h\u0259kk\u00fcm\u00fc alt\u0131ndad\u0131r. Na\u015firl\u0259r, yazarlar v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 media n\u00fcmay\u0259nd\u0259si. \u018fd\u0259biyyat\u0131n akademik olaraq m\u00fczakir\u0259si ictimaiyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131la bilmir. \u0130ctimai sferada edil\u0259n s\u00f6hb\u0259tl\u0259r ciddi olmaqdan uzaqd\u0131r. T\u0259r\u0259fl\u0259r t\u0259qsirkar tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131r sanki. Halbuki, ilk \u00f6nc\u0259 q\u0259bul etm\u0259k laz\u0131md\u0131r, \u0259d\u0259biyyat sad\u0259c\u0259 \u0259d\u0259bi bir proses, bir ilham hadis\u0259si deyildir. Uzun zamand\u0131r ki, \u0259d\u0259biyyat metafizik y\u00f6nd\u0259n g\u0259l\u0259n bir hadis\u0259 olmaqdan \u00e7\u0131x\u0131b. Az\u0259rbaycanda yazarlar \u00f6zl\u0259rini h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6lm\u00fc\u015f\/\u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f metafizikan\u0131n s\u00f6z\u00e7\u00fcs\u00fc hesab edirl\u0259r. Bu bax\u0131mdan \u00f6zl\u0259rini bu sah\u0259d\u0259 m\u00fctl\u0259q s\u00f6z sahibi, ya da onun cismani y\u00f6n\u00fc, b\u0259d\u0259nl\u0259\u015fmi\u015f auras\u0131 say\u0131rlar. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, d\u00fcnyaya s\u00f6z dey\u0259 bilm\u0259m\u0259yin q\u0259ribliyini \u00e7\u0259kir, xiff\u0259tini ya\u015fay\u0131rlar.<\/p>\n<p>\u018fd\u0259biyyat k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131n\u0131n, Geist`in bir t\u0259zah\u00fcr\u00fc olaraq d\u00f6vr\u00fcn v\u0259 k\u00fclt\u00fcr\u0259l auran\u0131n da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olmaqdan ba\u015fqa bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bunlar\u0131n f\u00f6vq\u00fcnd\u0259 nec\u0259 dura bil\u0259r ax\u0131? Bizim \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z k\u00fclt\u00fcr\u0259l auram\u0131zla h\u0259r y\u00f6n\u00fc il\u0259 s\u0259sl\u0259\u015fir. Az\u0259rbaycan k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyatlar\u0131 v\u0259 k\u00fclt\u00fcrl\u0259ri il\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r, n\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 \u0259laq\u0259d\u0259dirs\u0259 ona \u00f6z\u00fcn\u00fc o q\u0259d\u0259r d\u0259 tan\u0131da bilir. \u018fks bir hal m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bu, \u0259\u015fyan\u0131n t\u0259bi\u0259tin\u0259 ziddir. D\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259n \u00fcmd\u0259 n\u00fcmun\u0259l\u0259ri, kanonik m\u0259tnl\u0259r, t\u0259ndiqi m\u0259tnl\u0259r, f\u0259ls\u0259f\u0259 v\u0259 dig\u0259r sosial elml\u0259rin t\u0259m\u0259l m\u0259tnl\u0259ri, antik, klassik v\u0259 modern \u00e7a\u011f\u0131n qabaqc\u0131l \u015ferl\u0259ri dilimiz\u0259 qazand\u0131r\u0131lmadan onlarla eyni m\u00fcst\u0259vid\u0259 ola bil\u0259c\u0259k, onlar\u0131n s\u0259viyy\u0259sin\u0259 yax\u0131nla\u015fa bil\u0259c\u0259k m\u0259tnl\u0259r istehsal etm\u0259k, yaratmaq n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcmk\u00fcn ola bil\u0259r ki? Rimbaud, Eliot, Pound, Rilke, Baudelaire, Whitman, W. B. Yeats v\u0259 s. dilimizd\u0259, daha do\u011frusu \u0259d\u0259bi m\u00fchitimizd\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259, m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259, yenilik c\u0259hdl\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olub ki, d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131xan m\u0259tnl\u0259r yarad\u0131ls\u0131n dilimizd\u0259? K\u00fclt\u00fcrl\u0259rin dig\u0259r k\u00fclt\u00fcrl\u0259ri qabaqlamas\u0131n\u0131n t\u0259rc\u00fcm\u0259 v\u0259 dig\u0259r k\u00fclt\u00fcrl\u0259ri \u0259xz etm\u0259 qabiliyy\u0259tin\u0259 v\u0259 \u00f6nc\u0259liyin\u0259 g\u00f6r\u0259 ba\u015f verdiyini tarixi t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r biz\u0259 g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Tarixi t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri hesaba qatmayan, \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 s\u00f6yk\u0259nm\u0259y\u0259n bir t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs n\u0259 q\u0259d\u0259r u\u011furlu ola bil\u0259r? B\u00fct\u00fcn u\u011furlu yenilik c\u0259hdl\u0259ri m\u00fctl\u0259q m\u0259nada \u0259n\u0259n\u0259d\u0259n \u00f6z\u00fcn\u0259 iqtibas g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr.\u00a0<\/p>\n<p>H\u0259r k\u00fclt\u00fcr\u00fcn, c\u0259miyy\u0259tin d\u0259yi\u015fimi sad\u0259c\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259vv\u0259lki hal\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edil\u0259r\u0259k apar\u0131la bil\u0259r. Az\u0259rbaycanda sosial elml\u0259rin m\u00f6vcud durumu, d\u00fcnya sosial elml\u0259rind\u0259n ill\u0259rl\u0259 uzaql\u0131qda kolonial bir m\u00f6vcudiyy\u0259t\u0259 sahib olmas\u0131 \u0259d\u0259bi m\u0259tnl\u0259r sah\u0259sind\u0259 d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Bu sah\u0259l\u0259r, h\u0259tta ya\u015fam\u0131n dig\u0259r sah\u0259l\u0259ri d\u0259 bir-birl\u0259rind\u0259n bu q\u0259d\u0259r ayr\u0131 deyill\u0259r. Az\u0259rbaycanda ya\u015fam\u0131n hiss\u0259l\u0259rinin ayr\u0131 bir m\u00f6vcudiyy\u0259t kimi q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259n dolay\u0131 haqlar\u0131nda onlar\u0131n \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 ya\u015famas\u0131, d\u0259yi\u015fim g\u00f6st\u0259rm\u0259si, ir\u0259lil\u0259m\u0259si kimi absurd bir t\u0259s\u0259vv\u00fcr hakimdir. \u0130qtisadi, siyasi, k\u00fclt\u00fcr\u0259l y\u00f6nl\u0259ri diqq\u0259t\u0259 al\u0131nmadan he\u00e7 bir ictimai proses, hadis\u0259 haqq\u0131nda dol\u011fun fikir bildiril\u0259 bilm\u0259z. Az\u0259rbaycanda h\u0259r qurum, h\u0259r t\u0259s\u0259vv\u00fcr v\u0259 h\u0259r yana\u015fma sovet qal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Elm\u0259 yana\u015fma, k\u00fclt\u00fcr\u0259 bax\u0131\u015f, siyasi atmosfer v\u0259 s. H\u0259r k\u0259s h\u0259r \u015feyi d\u00f6vl\u0259td\u0259n g\u00f6zl\u0259yir, d\u00f6vl\u0259t d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fctl\u0259q tanr\u0131 hesab edir. Kraldan daha \u00e7ox kral\u00e7\u0131lar\u0131n hegemoniyas\u0131 alt\u0131nda ya\u015fayan bir toplum k\u00fclt\u00fcr\u0259l a\u00e7\u0131lma, d\u00fcnyaya n\u00fcfuz etm\u0259 kimi i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u0259 bilm\u0259z. H\u0259l\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n kanonlar\u0131n\u0131 bel\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259 bilm\u0259yib. \u0130ll\u0259rl\u0259 davam ed\u0259n \u0259d\u0259bi \u0259n\u0259n\u0259miz, n\u0259\u015fr \u0259n\u0259n\u0259miz yoxdur. \u018fd\u0259bi m\u0259tnl\u0259rin g\u00fcc\u00fc \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri m\u00f6vzular\u0131, qlobal d\u0259rdl\u0259ri, a\u011fr\u0131lar\u0131 i\u015fl\u0259m\u0259sind\u0259n dolay\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 a\u011fr\u0131lar\u0131 bel\u0259 \u0259d\u0259bi hala \u00e7evir\u0259 bilm\u0259yib. Bayat\u0131 il\u0259 a\u011fr\u0131lar sad\u0259c\u0259 lokal olaraq ifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. Bu da sad\u0259c\u0259 etnoqrafiyan\u0131n v\u0259 antropoloigiyan\u0131n m\u00f6vzusu ola bil\u0259r. A\u011fr\u0131lar\u0131n \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri ifad\u0259 formalar\u0131 da hegemonikdir. Dil v\u0259 \u0259traf\u0131nda formala\u015fm\u0131\u015f olan psixoanaliz, antropologiya, semiologiya, sosiologiya, \u0259d\u0259biyyat n\u0259z\u0259riyy\u0259si kimi sah\u0259l\u0259rin t\u0259m\u0259l m\u0259tnl\u0259ri dilimiz\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilm\u0259yib. Vladimir Propp, Viqotski, Barthes, Levi-Strauss, Freud v\u0259 sairl\u0259rin \u0259s\u0259rl\u0259ri dilimizd\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131 kimi, m\u00fczakir\u0259y\u0259 a\u00e7d\u0131qlar\u0131 m\u00f6vzular da m\u00fczakir\u0259 edilmir. Burada yazarlar\u0131m\u0131z Bloom`un ifad\u0259 etdiyi \u201c<i>t\u0259sirl\u0259nm\u0259 \u0259ndi\u015f\u0259si\u201d<\/i>\u00a0hal\u0131ndan xilas ola bilmirl\u0259r. Bunun s\u0259b\u0259bl\u0259ri aras\u0131nda buna bir ehtiyac duymama hissinin \u00f6nc\u00fcl\u00fck etdiyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u0259 bil\u0259r. Yuxar\u0131da vur\u011fuland\u0131\u011f\u0131 kimi, bizd\u0259 sanki \u0259d\u0259biyyat h\u0259l\u0259 d\u0259 \u201cilhama \u0259saslanmal\u0131d\u0131r\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc hakimdir. Bu bax\u0131mdan ba\u015fqalar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k, onlar\u0131 izl\u0259m\u0259k, onlardan t\u0259sirl\u0259nm\u0259k q\u0259bah\u0259tmi\u015f kimi, h\u0259tta \u0259d\u0259biyyat\u0131n t\u0259bi\u0259tin\u0259 zidmi\u015f kimi davran\u0131l\u0131r. Yax\u015f\u0131 \u0259d\u0259bi m\u0259ntl\u0259r istehsal ed\u0259n k\u00fclt\u00fcrl\u0259rin davaml\u0131 olaraq d\u00f6nd\u00fckl\u0259ri, m\u00fcraci\u0259t etdikl\u0259ri, yeni motivl\u0259r ortaya \u00e7\u0131xard\u0131qlar\u0131 t\u0259m\u0259l \u0259s\u0259rl\u0259ri vard\u0131r. Bunlar \u00fcz\u0259rind\u0259 bir ittifaq varm\u0131\u015f kimi davran\u0131l\u0131r. Pozitivizm \u00e7a\u011f\u0131nda Freud m\u0259fhumlar\u0131n\u0131 yaradark\u0259n, g\u00fcnc\u0259l m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri analiz ed\u0259rk\u0259n Antik Yunan tragediyas\u0131na m\u00fcraci\u0259t etm\u0259kd\u0259n, oradan \u00f6z\u00fcn\u0259 n\u0259s\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinmirdi. Do\u011frudur, Freud, Jung kimi psixoanalistl\u0259r mifl\u0259r\u0259 verdikl\u0259ri \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox t\u0259nqidl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131lar, lakin qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131qlar\u0131 hadis\u0259ni izah etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn geriy\u0259 d\u00f6nm\u0259kd\u0259 bir problem g\u00f6rm\u0259mi\u015fdil\u0259r. \u0130st\u0259r sosial elml\u0259r, ist\u0259rs\u0259 dig\u0259r dissiplinl\u0259r, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u0259d\u0259biyyat olsun, bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 kumulyativ sah\u0259l\u0259rdir. \u00c7\u00fcnki insan ya\u015fam\u0131 \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 kumulyativdir. K\u00fclt\u00fcrl\u0259r davaml\u0131 olaraq m\u0259d\u0259niyy\u0259td\u0259n n\u0259l\u0259rs\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259lidirl\u0259r. \u018fks t\u0259qdird\u0259, lokall\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olman\u0131n f\u00f6vq\u00fcn\u0259 ke\u00e7\u0259 bilm\u0259z, \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r istehsal ed\u0259 bilm\u0259zl\u0259r.\u00a0<\/p>\n<p>Hans\u0131sa \u0259d\u0259bi m\u0259tnin, sosial elml\u0259r\u0259 aid bir m\u0259tnin t\u0259rc\u00fcm\u0259sinin m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011funu n\u0259 g\u00f6rd\u00fcm, n\u0259 oxudum. \u0130st\u0259r m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 oxucular aras\u0131nda. Oxucu m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 girm\u0259k ist\u0259m\u0259s\u0259m d\u0259, bu sah\u0259d\u0259 \u00fc\u00e7 t\u0259r\u0259f var: yazar-m\u0259tn-oxucu. Bunlar bir b\u00fct\u00fcn olaraq bir-biril\u0259rini b\u0259sl\u0259yirl\u0259r. Oxucuya n\u0259 vers\u0259niz, onu oxuyacaq, ona g\u00f6r\u0259 \u015f\u0259kill\u0259n\u0259n oxucu da sizd\u0259n eyni s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u0259tnl\u0259r t\u0259l\u0259b ed\u0259c\u0259kl\u0259r. Bazara \u00e7\u0131xan m\u0259tnl\u0259rin, oxucular t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lanan m\u0259tnl\u0259rin s\u0259viyy\u0259si dem\u0259k olar ki, eynidir. \u0130st\u0259r yerli m\u00fc\u0259llifl\u0259r olsun, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 xarici. T\u0259\u015fkil olunan imza g\u00fcnl\u0259rin\u0259, d\u0259v\u0259t olunan yazarlara baxd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda m\u0259nz\u0259r\u0259 tam ayd\u0131n olur. M\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n \u00f6nc\u0259 q\u0259rar verilm\u0259li olan m\u0259s\u0259l\u0259 hans\u0131 m\u00fcst\u0259vid\u0259 m\u0259tn yaratmaq v\u0259 d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xarmaq ist\u0259yimizdir. Hans\u0131 m\u0259tnl\u0259r\u0259 yax\u0131n m\u0259tnl\u0259r bizim h\u0259d\u0259fimizdir?\u00a0<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201c(Allah) dedi: \u201cArt\u0131q ora (o m\u00fcq\u0259dd\u0259s yer) onlara q\u0131rx il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 haram edildi. Onlar yer \u00fcz\u00fcnd\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1788,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1,5,29,27,3],"tags":[36],"class_list":["post-688","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger","category-dinler-tarixi","category-edebiyyat","category-felsefe","category-secilenler","tag-edebiyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/688","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=688"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/688\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1789,"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/688\/revisions\/1789"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1788"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=688"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=688"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cogito.az\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=688"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}