Devlet bir siyas\u00ee birlik (association<\/em>) bi\u00e7imidir, siyas\u00ee birlik ise be\u015fer\u00ee \u00f6rg\u00fctlenmenin sadece bir bi\u00e7imidir. Kul\u00fcplerden ticar\u00ee i\u015fletmelere, oradan kiliselere kadar uzanan ba\u015fka bir\u00e7ok birlik \u00e7e\u015fidi vard\u0131r. Bununla beraber, insanlar sadece birliklerde de\u011fil fakat aileler, kom\u015fuluklar\/mahalleler, \u015fehirler, dinler, k\u00fclt\u00fcrler, toplumlar ve uluslar gibi ba\u015fka kolektif olu\u015fum ve d\u00fczenlemelerde de birbirleriyle ili\u015fkiye girerler. Devlet siyas\u00ee birlik veya \u00f6rg\u00fctlenmenin tek bi\u00e7imi de\u011fildir. Kasaba ve \u015fehirler, kauntiler (counties<\/em>), iller, ortak y\u00f6netimler (condominiums<\/em>), teritoryalar, konfederasyonlar, (BM gibi) uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler ve (AB gibi) uluslar-\u00fcst\u00fc \u00f6rg\u00fctler siyas\u00ee birliklerin di\u011fer \u00f6rnekleridir. Devleti tan\u0131mlamak onun ne t\u00fcr bir siyas\u00ee birlik oldu\u011funun a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yapmak ve onun di\u011fer be\u015fer\u00ee birlik bi\u00e7imleriyle ve daha genel olarak da ba\u015fka be\u015fer\u00ee kolektivite bi\u00e7imleriyle ili\u015fkisini tan\u0131mlamakt\u0131r. Birka\u00e7 nedenle bu kolay bir i\u015f de\u011fildir. \u0130lk olarak, devlet tarihi olan bir birlik bi\u00e7imidir, yani tan\u0131mlanacak olan varl\u0131k evrimle\u015fmi\u015f ve geli\u015fmi\u015f olan ve bu nedenle anl\u0131k bir resmin kolayca yakalayamayaca\u011f\u0131 bir varl\u0131kt\u0131r. \u0130kincisi, bizatihi devlet kavram\u0131n\u0131n bir tarihi vard\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla terimin her kullan\u0131m\u0131 onun \u00e7ok \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde kullan\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fiyle ba\u015f etmek zorundad\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, devlet olma iddias\u0131 g\u00fcden veya devlet olarak tan\u0131nan b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar b\u00fcy\u00fckl\u00fck, s\u00fcreklilik, g\u00fc\u00e7, siyas\u00ee \u00f6rg\u00fctlenme ve me\u015fruluk bak\u0131mlar\u0131ndan farkl\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 i\u00e7in ayn\u0131 t\u00fcrden varl\u0131klar de\u011fildirler. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, devlet siyas\u00ee bir varl\u0131k oldu\u011fundan, onun herhangi bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 kendileri devlet kadar tart\u0131\u015fmal\u0131 olan \u2013me\u015fruluk gibi- normatif kavramlar kullanmak zorundad\u0131r. Devlet tan\u0131mlanmas\u0131 zor olan tek kavram olmamakla beraber, bu problemlerin var oldu\u011funun kabul edilmesi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n Bu makalenin konusu devletin bu zorluklar\u0131 dikkate alan bir tan\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6nermektir. Daha \u00f6zel olarak, o siyaset teorisinde \u00f6ne \u00e7\u0131kan alternatif a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ku\u015fatan problemlere maruz kalmayan bir devlet a\u00e7\u0131klamas\u0131 geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu makalede savunulan ana noktalar \u015funlard\u0131r: 1) Devlet b\u00fct\u00fcn di\u011fer birliklerini kapsayan veya kendine t\u00e2bi k\u0131lan bir birlik bi\u00e7imi olarak g\u00f6r\u00fclmemelidir. 2) Devlet, \u00e7\u0131karlar\u0131 kendi otoritesine t\u00e2bi olan gruplar ve bireylerin \u00e7\u0131karlar\u0131 aras\u0131nda uyum sa\u011flayan bir varl\u0131k de\u011fil, kendi ayr\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131 olan bir varl\u0131kt\u0131r. 3) Devlet, en az\u0131ndan bir dereceye kadar, [insana] yabanc\u0131 bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr; insan yap\u0131m\u0131 olsa da insan\u0131n kontrol\u00fc d\u00e2hilinde de\u011fildir. 4) Devlet insanlar\u0131n en derin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00fcven alt\u0131na almak i\u00e7in var olmad\u0131\u011f\u0131 gibi; insanlar\u0131 birle\u015ftirmeye, birbiriyle uzla\u015ft\u0131rmaya, onlar\u0131n rakip \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 uyumlula\u015ft\u0131rmak veya \u2013adalet, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve bar\u0131\u015f gibi\u2014 \u00f6nemli bir iyiyi ger\u00e7ekle\u015ftirmeye de hizmet etmez. Zaman zaman onun g\u00fcc\u00fcnden yarar sa\u011flanabilirse de o herkesin de\u011fil baz\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131na hizmet edecektir. 5) Devlet b\u00f6ylece bireyler ve gruplar\u0131n onun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla g\u00fc\u00e7 kulland\u0131klar\u0131 bir kurum oldu\u011fu kadar (ger\u00e7i b\u00f6yle tek kurum o de\u011fildir), ayn\u0131 zamanda bireyler ve gruplar \u00fczerinde g\u00fc\u00e7 kullanan bir kurumdur da. 6) Devlet nihayetinde bir soyutlamad\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc onun madd\u00ee bir obje olarak bir varl\u0131\u011f\u0131 yoktur, belirli bir mek\u00e2nla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir ve herhangi bir ki\u015fide veya ki\u015filer toplam\u0131nda tecess\u00fcm etmi\u015f\/v\u00fccut bulmu\u015f de\u011fildir. Devlet ki\u015filer aras\u0131ndaki belirli ili\u015fkiler sayesinde vard\u0131r, ama onun (tamamen \u00f6zerk olmasa da) kendi ayr\u0131 hayat\u0131 olan bir varl\u0131k olmas\u0131 bu ili\u015fkilerin sonucudur; dolay\u0131s\u0131yla devleti tan\u0131mlamak da bu ili\u015fkiler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla varl\u0131k kazanan varl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bir devlet, kendisi herhangi bir ba\u015fka siyas\u00ee birli\u011fin b\u00fcnyesine d\u00e2hil olmayan \u2014ger\u00e7i dahil olabilir de\u2014 bir siyas\u00ee birlik<\/em> veya polity<\/em> bi\u00e7imidir. B\u00f6ylece devlet, ba\u015fka g\u00fc\u00e7lere (ba\u015fka bir devlete veya imparatorlu\u011fa) t\u00e2bi olsa bile herhangi bir ba\u015fka varl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcnyesinde yer almad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u00fcst\u00fcn bir h\u00fckm\u00ee\/t\u00fczel<\/em> (corporate<\/em>) varl\u0131kt\u0131r. Bir devlet ba\u015fka bir devletten kendisinin ayr\u0131 [ba\u011f\u0131ms\u0131z] bir siyas\u00ee otorite yap\u0131s\u0131na sahip olmas\u0131yla ve ayr\u0131 fizik\u00ee alanlar\u0131yla [\u00fclkesiyle] ay\u0131rt edilir. B\u00fct\u00fcn topluluklar devlet olmasalar da devlet bizatihi bir siyas\u00ee topluluktur<\/em> (community<\/em>). Tek bir ulusu veya farkl\u0131 uluslar\u0131n baz\u0131 par\u00e7alar\u0131n\u0131 yahut birka\u00e7 ulusu i\u00e7erebilirse de devlet bir ulus veya bir halk de\u011fildir. Bir devlet toplumdan do\u011far, fakat toplumu i\u00e7ermez veya kapsamaz. Bir devletin bir h\u00fck\u00fbmeti<\/em> olur, ama devlet bir h\u00fck\u00fbmetten [y\u00f6netim ayg\u0131t\u0131ndan] ibaret de\u011fildir; \u00e7\u00fcnk\u00fc devletlerden \u00e7ok daha fazla h\u00fck\u00fbmetler vard\u0131r. Devlet modernli\u011fin ba\u015flar\u0131nda Avrupa\u2019da ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, ama [bil\u00e2hare] d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131nda model al\u0131nm\u0131\u015f olan modern bir siyas\u00ee in\u015fad\u0131r. Devleti siyas\u00ee birli\u011fin ay\u0131rt edici ve yeni bi\u00e7imi yapan en \u00f6nemli yan\u0131 onun en soyut \u00f6zelli\u011fi olan h\u00fckm\u00ee\/t\u00fczel<\/em> varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Devlet fikrinin bu form\u00fclasyonunu anlamak i\u00e7in, [\u00f6nce] onu tan\u0131mlamak ve ba\u015fka varl\u0131klardan ay\u0131rt etmek i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015f olan di\u011fer terimlerin anlam\u0131n\u0131 kavramam\u0131z gerekir. Devlet siyas\u00ee bir birlik<\/em>tir. Bir birlik bir faaliyeti veya faaliyetleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek amac\u0131yla birle\u015fen ki\u015filerden olu\u015fan kolektif bir varl\u0131kt\u0131r. B\u00f6ylece bir birli\u011fin eylem kapasitesi veya f\u00e2illi\u011fi vard\u0131r ve kolektif bir varl\u0131k oldu\u011fu i\u00e7in de onun \u015fu veya bu eylem tarz\u0131n\u0131 kararla\u015ft\u0131rabilece\u011fi bir otorite yap\u0131s\u0131na sahip olmas\u0131 zorunludur. Otorite sadece f\u00e2iller aras\u0131nda mevcut olabilen bir ili\u015fki oldu\u011fundan, bir birlik bir f\u00e2iller kolektivitesidir. Toplumsal s\u0131n\u0131flar, rastgele kalabal\u0131klar, kom\u015fuluklar (mahalle) veya (\u00f6rne\u011fin bek\u00e2rlar, t\u00fct\u00fcn i\u00e7enler veya engelliler) gibi di\u011fer ki\u015fi kolektiviteleri birlik de\u011fildirler; \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar f\u00e2il olma kapasitesine sahip de\u011fildirler ve karar alacak otorite yap\u0131lar\u0131 yoktur. Bir kalabal\u0131k bir birlik de\u011fildir: O hareket ediyor g\u00f6r\u00fcnse de o bir s\u00fcr\u00fcden daha fazla bir f\u00e2il de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n Bu anlay\u0131\u015fta, toplum<\/em>un kendisi bir birlik de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc toplum bir f\u00e2il de\u011fildir. Toplum \u00e7ok say\u0131da birlikten (association) ve bireysel f\u00e2illerden olu\u015fabilir veya onlar\u0131 i\u00e7erebilir, ama bir i\u015flemle veya bir d\u00e2hil edilme s\u00fcreciyle kurulmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, onun kendisi bir birlik veya bir f\u00e2il de\u011fildir. Bunun i\u00e7in, mesel\u00e2 Kaliforniya toplumu bir birlik de\u011fildir, ama Kaliforniya eyaleti\/devleti birliktir: \u00c7\u00fcnk\u00fc bir toplum de\u011fil ama bir polity<\/em> bir birliktir, siyas\u00ee bir birlik. \u0130\u00e7 sava\u015f \u00f6ncesi Amerika\u2019da g\u00fcney eyaletleri bir toplumdu, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar \u2013bir k\u0131sm\u0131 kendilerini Kuzey\u2019den kesin bir \u015fekilde ay\u0131ran\u2014 ortak yasalar alt\u0131nda ya\u015fayan gruplar ve topluluklardan olu\u015fan bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck olu\u015fturuyorlard\u0131, ama Confederacy\u2019yi kuruncaya kadar tek bir (siyas\u00ee) birlik olu\u015fturmam\u0131\u015flard\u0131. Bir toplum co\u011fraf\u00ee olarak birbirine biti\u015fik olan farkl\u0131 topluluk ve birliklere mensup insanlardan olu\u015fan bir kolektif varl\u0131kt\u0131r. Bir toplumun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirlemek kolay de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc toplumlar\u0131n biti\u015fikli\u011fi ni\u00e7in bir toplumdan ayr\u0131l\u0131p ba\u015fka birine girildi\u011fini s\u00f6ylemeyi zorla\u015ft\u0131r\u0131r. [Bu] ayr\u0131m\u0131 yapman\u0131n bir yolu, b\u00fct\u00fcn toplumlar hukukla y\u00f6netildikleri i\u00e7in, bir hukuk\u00ee yetki alan\u0131ndan di\u011ferine ge\u00e7i\u015fin bir toplumdan di\u011ferine ge\u00e7i\u015f oldu\u011funu s\u00f6ylemek olurdu. Fakat buna baz\u0131 kay\u0131tlar getirmek gerekir, \u00e7\u00fcnk\u00fc hukuk her zaman co\u011frafya taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131rlanmaz ve bir b\u00f6lgeden di\u011ferine ge\u00e7en insanlar hal\u00e2 men\u015fe \u00fclkenin yasalar\u0131yla ba\u011fl\u0131 olabilirler. Ayr\u0131ca, baz\u0131 yasalar farkl\u0131 yetki alanlar\u0131na mensup olan insanlar aras\u0131ndaki ili\u015fkileri d\u00fczenlerler. Bu do\u011fru olmakla beraber, ister yerlerinde kals\u0131nlar isterse ba\u015fka bir yetki alan\u0131na ge\u00e7sinler, yasalar\u0131n ki\u015filere nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 belirleyen yerle\u015fik adet veya team\u00fcller yahut hukuk\u00ee d\u00fczenlemeler var oldu\u011fu zaman bir toplumun var oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. (Bunun i\u00e7in Yeni Gine\u2019nin muhtelif da\u011fl\u0131 halklar\u0131 birbirlerinden izole bir \u015fekilde ya\u015fad\u0131klar\u0131 zaman onlar aras\u0131nda pek bir toplum yoktu. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k bireylerin gerek di\u011fer b\u00f6lgelerde yabanc\u0131 konumundayken gerekse kendi topluluklar\u0131 i\u00e7indeyken sahip olduklar\u0131 haklar ve \u00f6devleri belirleyen hukuk\u00ee d\u00fczenlemeler alt\u0131nda Yahudiler, M\u00fcsl\u00fcmanlar ve Hristiyanlar\u0131n bir arada ya\u015fad\u0131klar\u0131 Orta\u00e7a\u011f \u0130spanya\u2019s\u0131nda bir toplum vard\u0131.)<\/p>\n\n\n\n Bununla beraber, bir toplum bir topluluktan, topluluk da bir birlikten farkl\u0131d\u0131r. Bir topluluk (community<\/em>) ortak bir \u00e7\u0131kar\u0131 payla\u015fan ve dolay\u0131s\u0131yla bu \u00e7\u0131kara ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n birle\u015ftirdi\u011fi insanlardan olu\u015fan kolektif bir varl\u0131kt\u0131r. \u0130nsanlar\u0131 birle\u015ftiren ba\u011flar nispeten zay\u0131f olabilir, ama onlar toplulu\u011fu ki\u015filerin s\u0131rf bir toplam\u0131ndan veya grubundan ay\u0131rmak i\u00e7in yeterlidirler. Bununla beraber, topluluklar f\u00e2il de\u011fildirler, dolay\u0131s\u0131yla birlik de de\u011fildirler; onlar\u0131 ay\u0131rt eden ortak otorite yap\u0131lar\u0131 de\u011fil fakat ortak anlay\u0131\u015flard\u0131r. Bu payla\u015f\u0131lan anlay\u0131\u015f\u0131n \u00e7ekirde\u011finde, hangi konu veya sorunlar\u0131n topluluk i\u00e7in kamusal<\/em> ilgi meselesi olduklar\u0131na, hangilerinin ise \u00f6zel olduklar\u0131na ili\u015fkin bir anlay\u0131\u015f vard\u0131r. Topluluk hakk\u0131ndaki di\u011fer teoriler bir toplulu\u011fun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortak bir yerelli\u011fe (Robert McIver) veya kanda\u015fl\u0131k ba\u011flar\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmi\u015flerse de toplulu\u011fa ili\u015fkin buradaki a\u00e7\u0131klama topluluklar\u0131n co\u011fraf\u00ee s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fabilece\u011fini kabul eder. B\u00f6ylece, bir k\u00f6yden veya bir mahalleden bir topluluk olarak s\u00f6z etmek pek\u00e2l\u00e2 anlam ifade eder, ama s\u00f6zgeli\u015fi \u00fcniversite toplulu\u011fundan veya bilim insanlar\u0131 toplulu\u011fundan yahut din\u00ee topluluktan s\u00f6z etmek de daha az anlaml\u0131 de\u011fildir. Bir toplulu\u011fun \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden biri \u015fudur ki, onun \u00fcyeleri kendi kimliklerini olu\u015fturan unsurlar\u0131 ondan \u00e7\u0131kar\u0131rlar. Ancak, bireylerin genellikle birka\u00e7 toplulu\u011fa ait olduklar\u0131 ger\u00e7e\u011fi bir kimli\u011fin tamamen bir toplulu\u011fa \u00fcyelikten olu\u015fmas\u0131n\u0131n (imk\u00e2ns\u0131z de\u011filse) son derece ihtimal d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. Bu nedenle, hemen hemen b\u00fct\u00fcn topluluklar t\u00fcm \u00fcyeleri kapsayan veya kurucu topluluklardan ziyade k\u0131sm\u00ee topluluklard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00d6yleyse, \u00f6nemli bir problem siyas\u00ee topluluk diye bir \u015feyin var olup olamayaca\u011f\u0131 ve devletin b\u00f6yle bir topluluk olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Toplulu\u011fun bu anla\u015f\u0131l\u0131\u015f\u0131nda, i\u00e7inde neyin kamusal neyin \u00f6zel oldu\u011funa ili\u015fkin bir anlay\u0131\u015f\u0131 payla\u015fan bireylerden olu\u015fan bir kolektivite olarak tan\u0131mlanan bir siyas\u00ee bir topluluk var olabilir. Mamafih, devletin bir siyas\u00ee topluluk olup olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu olan devletin mahiyetine ba\u011fl\u0131d\u0131r. B\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f toplumlar \u015feklindeki devletler siyas\u00ee topluluk de\u011fildirler. \u0130kinci K\u00f6rfez sava\u015f\u0131ndan sonraki Irak ve \u0130\u00e7 Sava\u015ftan (belki daha da \u00f6ncesinden) buyana Sri Lanka siyas\u00ee topluluk de\u011fildirler, \u00e7\u00fcnk\u00fc neyin kamusal oldu\u011fu \u00fczerinde cidd\u00ee anla\u015fmazl\u0131k vard\u0131r. H\u00e2l\u00e2 bir devlet olsa da Bel\u00e7ika\u2019n\u0131n art\u0131k bir siyas\u00ee topluluk olmad\u0131\u011f\u0131 iddia edilebilir.<\/p>\n\n\n\n \u015eimdi, bir siyas\u00ee toplumun veya bir devletin \u2013veya en az\u0131ndan \u201ciyi-d\u00fczenlenmi\u015f bir demokratik toplum\u201dun\u2014 bir topluluk olabilece\u011fini reddeden bir filozof vard\u0131r. John Rawls\u2019a g\u00f6re, b\u00f6yle bir toplum ne bir birlik ne de bir topluluktur. Rawls (1996: 42) bir toplulu\u011fun \u201cpayla\u015f\u0131lan kapsay\u0131c\u0131 din\u00ee, felsef\u00ee veya ahl\u00e2k\u00ee bir doktrin taraf\u0131ndan y\u00f6netilen bir toplum\u201d oldu\u011funu s\u00f6yler. Ona g\u00f6re, bir kere \u00e7o\u011fulculuk ger\u00e7e\u011fini kabul edersek, onu garantiye almak i\u00e7in devlet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn bask\u0131c\u0131 kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 onaylamaya haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece siyas\u00ee topluluk \u00fcmidini terk etmek zorunday\u0131z (Rawls, 1996: 146). Ne var ki, bu g\u00f6r\u00fc\u015f toplulu\u011fun ayn\u0131 kapsay\u0131c\u0131 doktrini onaylamakta birle\u015fen bir kolektivite \u015feklindeki \u00e7ok dar bir anla\u015f\u0131l\u0131\u015f\u0131na dayan\u0131r. Bu ise mahalleler ve kasabalar gibi yayg\u0131n olarak topluluk olarak kabul edilen bir\u00e7ok kolektiviteyi topluluk olarak kabul etmeyi imk\u00e2ns\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131r. Ortak bir anlay\u0131\u015f elbette gerekli olmakla beraber, topluluklar\u0131n \u201ckapsay\u0131c\u0131 bir doktrin\u201d gibi iddial\u0131 bir \u015feyi payla\u015fmalar\u0131n\u0131 istemek de \u00e7ok fazlad\u0131r. Toplulu\u011fun daha geni\u015f bir anla\u015f\u0131l\u0131\u015f\u0131nda, bir devlet siyas\u00ee bir topluluk olabilir. Bununla beraber, bu anlay\u0131\u015fta siyas\u00ee toplulu\u011fun, \u00e7o\u011fu kimsenin iddia edebilece\u011finden \u00e7ok daha az \u00f6nemli bir \u015fey oldu\u011funu belirtmek gerekir. O \u201ck\u0131sm\u00ee bir topluluk\u201dtan, yani bireylerin ait olabilecekleri bir\u00e7ok topluluktan sadece birinden ibarettir.<\/p>\n\n\n\n Devlet siyas\u00ee bir topluluk olabilirse de, \u00f6yle olmak zorunda de\u011fildir. Ama o daima bir birliktir; bir otorite yap\u0131s\u0131na ve f\u00e2illik kapasitesine sahip olan bir kolektivitedir. Bu kapasite genellikle devletin h\u00fck\u00fbmet<\/em>inde (y\u00f6netim ayg\u0131t\u0131nda) ifadesini bulur. Ancak h\u00fck\u00fbmetle devlet ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. Devletler h\u00fck\u00fbmetler olmadan var olabilecekleri gibi, s\u0131k s\u0131k da bir\u00e7ok h\u00fck\u00fbmetle birlikte vard\u0131rlar. Her h\u00fck\u00fbmetin de devleti yoktur. Mesel\u00e2, Avustralya\u2019n\u0131n bir federal h\u00fck\u00fbmeti, alt\u0131 eyalet h\u00fck\u00fbmeti, iki teritorya h\u00fck\u00fbmeti ve \u00e7ok say\u0131da yerel h\u00fck\u00fbmetleri vard\u0131r. Birle\u015fik Devletler, Kanada, Almanya, Malezya ve Hindistan \u00e7oklu h\u00fck\u00fbmetlere sahip olan bir\u00e7ok \u00fclkeden sadece birka\u00e7\u0131d\u0131r. En az\u0131ndan bir s\u00fcre h\u00fck\u00fbmetleri (veya en az\u0131ndan bir merkez\u00ee h\u00fck\u00fbmeti) olmaks\u0131z\u0131n i\u015flemi\u015f olan devletler Somali (1991-2000, de facto 2002), Irak (2003-2004) ve Japonya\u2019d\u0131r (1945-1952, sava\u015f sonras\u0131 m\u00fcttefiklerin i\u015fgali alt\u0131nda). Bir\u00e7ok h\u00fck\u00fbmet a\u00e7\u0131k\u00e7a federal devletler i\u00e7indeki birimlerin h\u00fck\u00fbmetleridir. Fakat hi\u00e7bir devlet olmad\u0131\u011f\u0131 halde var olan h\u00fck\u00fbmetler de olabilir: Filistin Otoritesi bunun bir \u00f6rne\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n H\u00fck\u00fbmet devletten \u00f6nce var olan\/varl\u0131\u011f\u0131 devletten \u00f6nce gelen bir kurumdur. Bir h\u00fck\u00fbmet bir siyas\u00ee topluluk veya bir devlete h\u00fckmeden veya onu y\u00f6neten (veya h\u00fck\u00fbmet eden) bir ki\u015fi veya ki\u015filer toplulu\u011fudur. H\u00fck\u00fbmetin varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir kamunun\/halk\u0131n var olmas\u0131 zorunludur. Bir hane-halk\u0131n\u0131n y\u00f6netimi h\u00fck\u00fbmet de\u011fildir. H\u00fck\u00fbmet, insanlar bir ki\u015finin veya ki\u015filer grubunun \u2014tipik \u00f6rnekleri kamusal mallar\u0131n tedariki, adalet y\u00f6netimi ve d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 savunma olan\u2014 kamusal ilgi meselelerini \u00e7ekip \u00e7evirme otoritesini (g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak veya olmayarak) kabul ettikleri zaman mevcuttur. Bununla beraber, devletin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na kadar, h\u00fck\u00fbmet bir h\u00fckm\u00ee\/t\u00fczel varl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmi\u015f de\u011fildir, o pek kesin bi\u00e7imde tan\u0131mlanm\u0131\u015f veya s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmi\u015f olmayan kamusal i\u015fleri idare etmi\u015ftir. Devletin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla h\u00fck\u00fbmet bir h\u00fckm\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n yerle\u015fik idar\u00ee unsuru haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n \u015eimdi mesele \u015fudur: Bir devletin h\u00fckm\u00ee bir varl\u0131k oldu\u011funu s\u00f6ylemek ne anlama gelir? Devlet bir halk\u0131n veya bir kamunun olamayaca\u011f\u0131 \u015fekilde bir h\u00fckm\u00ee varl\u0131kt\u0131r. O h\u00fckm\u00ee bir varl\u0131kt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc o ger\u00e7ekte bir hukuk\u00ee ki\u015fidir [t\u00fczel ki\u015fi]. Hukuk\u00ee\/t\u00fczel bir ki\u015fi olarak h\u00fckm\u00ee varl\u0131k sadece i\u015flem yapma yeterli\u011fine de\u011fil fakat sorumlu tutulma \u00f6zelli\u011fine de sahiptir. Bundan ba\u015fka, bir h\u00fckm\u00ee varl\u0131k m\u00fclkiyet sahibi olabilir. Bu ticar\u00ee i\u015fletmeler i\u00e7in, \u00fcniversiteler ve kiliseler gibi kurumlar i\u00e7in ve devlet i\u00e7in do\u011frudur. Bir h\u00fckm\u00ee varl\u0131k onu olu\u015fturan ger\u00e7ek ki\u015filer olmadan var olamaz ve bunun i\u00e7in birden fazla ki\u015fiye ihtiya\u00e7 vard\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc tek bir ki\u015fi bir h\u00fckm\u00ee varl\u0131k olamaz. Fakat h\u00fckm\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n onu olu\u015fturan ki\u015filerden ayr\u0131 bir ki\u015fili\u011fi vard\u0131r. B\u00f6ylece \u2014bir h\u00fckm\u00ee varl\u0131k olan\u2014 \u015firket payda\u015flar\u0131, temsilcileri\/karar al\u0131c\u0131lar\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla varl\u0131k kazan\u0131r; ama onun hak ve \u00f6devleri, yetki ve sorumluluklar\u0131 bu gibi ger\u00e7ek ki\u015filerinkilerinkine indirgenemez, onlarla tan\u0131mlanamaz. Bir kilise veya bir \u00fcniversite onlar\u0131 y\u00f6neten g\u00f6revlileri ve onlara anlamlar\u0131n\u0131 veren \u00fcyeleriyle vard\u0131rlar, ama bu varl\u0131klar\u0131n m\u00fclkiyeti bu bireylerin herhangi birisine ait de\u011fildir. Devlet de bu di\u011fer varl\u0131klar gibi bir h\u00fckm\u00ee varl\u0131kt\u0131r: O haklar\u0131 ve \u00f6devleri olan ve \u2014kendisinden ba\u015fka kimseye izafe edilemeyen\u2014 mal-m\u00fclk\u00fcn sahibi olan hukuk\u00ee bir ki\u015fidir. Siyaset teorisinde her zaman sorun, b\u00f6yle bir varl\u0131\u011f\u0131n olup olamayaca\u011f\u0131 de\u011fil (\u00e7\u00fcnk\u00fc onun varl\u0131\u011f\u0131 ayan beyan ortadad\u0131r), fakat bunun nas\u0131l olabildi\u011fidir. Bu k\u0131smen onun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n me\u015fru olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorunudur.<\/p>\n\n\n\n Ancak, m\u00fcmk\u00fcn olan yeg\u00e2ne siyas\u00ee h\u00fckm\u00ee varl\u0131k devlet de\u011fildir. Condominyumlar (Andorra gibi), baz\u0131 uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler ve uluslar-\u00fcst\u00fc \u00f6rg\u00fctler yan\u0131nda iller, kauntiler, \u015fehir ve kasabalar ve b\u00f6lgeler de devlet olmayan siyas\u00ee nitelikteki h\u00fckm\u00ee varl\u0131klard\u0131r. Bir devlet siyas\u00ee h\u00fckm\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcn bir bi\u00e7imidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc o di\u011fer siyas\u00ee h\u00fckm\u00ee varl\u0131klar\u0131 (iller ile \u015fehir ve kasabalar gibi) kendi otorite yap\u0131s\u0131n\u0131n i\u00e7ine alabilir, ama kendisi ba\u015fkalar\u0131n\u0131n (uluslar-\u00fcst\u00fc \u00f6rg\u00fctler gibi) b\u00fcnyesine d\u00e2hil de\u011fildir. Devletin kendi b\u00fcnyesine alamad\u0131\u011f\u0131 siyas\u00ee h\u00fckm\u00ee varl\u0131klar bundan dolay\u0131 devlettirler. Ba\u015fka bir siyas\u00ee h\u00fckm\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n kendi b\u00fcnyesine d\u00e2hil etti\u011fi bir devlet b\u00f6ylece bir devlet olmaktan \u00e7\u0131kar. Bu anlat\u0131ma g\u00f6re, Amerikan \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131ndan \u00f6nce Birli\u011fin \u00e7e\u015fitli eyaletleri Birle\u015fik Devletlerin vil\u00e2yetleri olmay\u0131p tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131z devletler idiler. Sava\u015ftan sonra, sava\u015f\u0131n hi\u00e7bir eyaletin ayr\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 veya tek bir ulusal devlete d\u00e2hil olmay\u0131 b\u0131rakamayaca\u011f\u0131n\u0131 kesinle\u015ftirmesi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde, Birle\u015fik Devletler uluslar-\u00fcst\u00fc bir \u00f6rg\u00fct de\u011fil, tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Siyas\u00ee h\u00fckm\u00ee varl\u0131klar\u0131n m\u00fclkiyet sahibi olma yetene\u011finin \u00f6nemine dikkat edilmelidir. Hayat\u00ee \u00f6nemi olan, bu m\u00fclkiyetin bireylere ait olmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fidir. Bu h\u00fckm\u00ee varl\u0131klar\u0131n vergiler koymak, tarifeler veya ruhsat \u00fccretleri belirlemek suretiyle veya ba\u015fka yollarla toplad\u0131klar\u0131 gelirler h\u00fckm\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n m\u00fclkiyeti olmaktad\u0131r; h\u00fck\u00fbmetlerin, memurlar\u0131n, krallar\u0131n veya h\u00fckm\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n ad\u0131na yetki kullanabilen herhangi bir ba\u015fka ger\u00e7ek ki\u015finin de\u011fil. Siyas\u00ee h\u00fckm\u00ee varl\u0131k, soyut bir varl\u0131k olmas\u0131 itibariyle m\u00fclkiyetinden kendisi yararlanamaz; m\u00fclkiyeti kendi ad\u0131na yetki kullanan memurlar aras\u0131nda ve bu ki\u015filerin kay\u0131rmaya muktedir veya mecbur olduklar\u0131 ba\u015fkalar\u0131 aras\u0131nda sadece yeniden da\u011f\u0131t\u0131r. Bu konuda en doymak bilmez i\u015ftah\u0131 olan genellikle o olsa da gelir toplayabilen ve m\u00fclkiyet elde edebilen yeg\u00e2ne siyas\u00ee h\u00fckm\u00ee ki\u015filik devlet de\u011fildir.[Bu noktada] ortaya \u00e7\u0131kan bir soru(n), devleti tan\u0131mlaman\u0131n en iyi yolunun onun egemen bir g\u00fc\u00e7 oldu\u011funu s\u00f6ylemek olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu sorunun cevab\u0131, egemenli\u011fin nas\u0131l anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Egemenlik e\u011fer \u201cbir \u00fclke i\u00e7indeki (en) \u00fcst\u00fcn otorite\u201d (Philpott, 2010) anlam\u0131na geliyorsa, egemenli\u011fin b\u00fct\u00fcn devletlerin niteli\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 kesin de\u011fildir. Birle\u015fik Devletler\u2019de, Amerikan devleti birlikten ayr\u0131lmakta serbest olmayan 50 eyaleti i\u00e7ine al\u0131r. Ancak, \u00e7e\u015fitli eyaletlerin ve eyalet h\u00fck\u00fbmetlerinin otoritesi Amerikan devletinin otoritesini s\u0131n\u0131rlar, \u015f\u00f6yle ki o bir\u00e7ok konuda tek tarafl\u0131 olarak i\u015flem yapamaz. Yaln\u0131zca bir \u00f6rnek vermek gerekirse, Birle\u015fik Devletler eyaletlerin d\u00f6rtte-\u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn mutabakat\u0131 olmadan Anayasay\u0131 de\u011fi\u015ftiremez. Esasen, bir\u00e7ok ulusal devlet sadece birer federasyon olarak var olduklar\u0131 i\u00e7in de\u011fil, fakat uluslararas\u0131 antla\u015fmalarla \u00fcstlendikleri taahh\u00fctler yan\u0131nda, ba\u015fka \u00f6rg\u00fctler ve birliklere \u00fcyelikleri onlar\u0131n kendi \u00fclkelerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde hukuken yapabileceklerini s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f durumdad\u0131rlar. \u00d6te yandan, egemenlik bir derece meselesi olarak g\u00f6r\u00fclmek zorundad\u0131r; ama bu da onun devletlerin mahiyetinin anla\u015f\u0131lmas\u0131nda ve onlar\u0131n ba\u015fka siyas\u00ee h\u00fckm\u00ee ki\u015filiklerden ay\u0131rt edilmesinde s\u0131n\u0131rl\u0131 bir kullan\u0131ma sahip oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n Devlet olman\u0131n, bazen en iyi egemenlik kavram\u0131yla tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bir y\u00f6n\u00fc onun \u00fclkeselli\u011fi<\/em>dir (yetki alan\u0131, territoriality<\/em>). \u0130nsanlar, onun s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u00e2hilinde ya\u015famalar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla bir devlete mensupturlar ve devletlerin de kendi co\u011fraf\u00ee s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeler \u00fczerinde otorite kulland\u0131klar\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Devletlerin var olmalar\u0131 i\u00e7in yetki alan\u0131na sahip olmak zorunda olduklar\u0131n\u0131 kabul etmek \u00f6nemli olsa da onlar co\u011fraf\u00ee bir geni\u015fli\u011fe sahip olmak bak\u0131m\u0131ndan yaln\u0131z de\u011fildirler. \u0130ller, kasaba ve \u015fehirler ve AB gibi uluslar-\u00fcst\u00fc varl\u0131klar da yetki alanlar\u0131yla tan\u0131mlan\u0131rlar. Ayr\u0131ca, belirli s\u0131n\u0131rlar d\u00e2hilinde ikamet etmek insanlar\u0131 o devletin \u00fcyesi yapmaz, bu sadece onlar\u0131 pasaportuyla seyahat ettikleri ba\u015fka bir devletin otoritesinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131r. Devletin \u00fclkesi d\u00e2hilindeki veya \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fan insanlar\u0131n hareketlerini kontrol etme kapasitesi de onun bir devlet olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan temel \u00f6nemde de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7o\u011fu devlet ba\u015fka birliklerin \u00fcyesi olmakla bu haktan bir dereceye kadar feragat etmi\u015ftir. AB\u2019nin yurtta\u015flar\u0131n\u0131n ba\u015fka \u00fcye devletlere seyahat etme ve oralarda yerle\u015fme haklar\u0131 vard\u0131r. Devletlerin var olmalar\u0131 i\u00e7in zorunlu olan bir yetki alan\u0131na sahip olmalar\u0131d\u0131r, yoksa bu alan \u00fczerinde tam kontrole sahip olmalar\u0131 de\u011fil. Weber\u2019in belli bir \u00fclkede me\u015fru fizik\u00ee g\u00fc\u00e7 tekeline sahip olan kurum \u015feklindeki \u00fcnl\u00fc devlet tan\u0131m\u0131 da yetersizdir. \u015eiddet kullanma ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki kontrol\u00fc d\u00e2hil, bir devletin kontrol\u00fcn\u00fcn derecesi, sadece hukuk\u00ee olarak de\u011fil fiil\u00ee olarak da devletten devlete \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n \u00dcst\u00fcn h\u00fckm\u00ee ki\u015filikler olsalar da devletler her zaman bir ba\u015f\u0131na var olmazlar ve genellikle kendi \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00f6tesindeki ba\u015fka siyas\u00ee birlik bi\u00e7imleriyle ili\u015fki i\u00e7indedirler. Devletler Birle\u015fmi\u015f Milletler gibi uluslararas\u0131<\/em> \u00f6rg\u00fctlere veya NATO gibi ittifaklara d\u00e2hil olabilirler. Onlar ASEAN gibi gev\u015fek b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f olan savunma ve ticaret bloklar\u0131 veya AB gibi daha s\u0131k\u0131 b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f h\u00fck\u00fbmet birlikleri olan uluslar-\u00fcst\u00fc birliklere<\/em> taraf\u0131 olabilirler. Kat\u0131ld\u0131klar\u0131 antla\u015fmalar\u0131n bir sonucu olarak devletler Uluslararas\u0131 M\u00fclteci S\u00f6zle\u015fmesi gibi uluslararas\u0131 rejimler<\/em>in \u00fcyeleri olabilirler. Devletler imparatorluklar<\/em>\u0131n par\u00e7as\u0131 olabilir veya daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olan ba\u015fka bir devletin n\u00fcfuz alan\u0131<\/em>na d\u00e2hil olabilirler. Filipinlerin 1935-46 aras\u0131nda Birle\u015fik Devletlerle olan ili\u015fkisi \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, devletler ba\u011flant\u0131l\u0131 devletler<\/em> (associated states<\/em>) olarak da var olabilirler. [Bu ili\u015fkide] Filipin devleti i\u00e7 meselelerden sorumlu iken, Birle\u015fik Devletler d\u0131\u015f i\u015flerini ve asker\u00ee i\u015fleri \u00fcstlenmi\u015fti. Bug\u00fcn bile, farkl\u0131 \u015fartlarda olsa da birka\u00e7 devletin d\u0131\u015f ili\u015fkileri ba\u015fka devletler taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclmektedir; \u00f6rne\u011fin \u0130spanya ve Fransa Andora\u2019dan, \u0130svi\u00e7re Lihten\u015ftayn\u2019dan, Fransa Monaco\u2019dan ve Hindistan Butan\u2019dan sorumludur. Devletler \u2014hen\u00fcz devlet h\u00e2line gelmemi\u015f (ve hi\u00e7 gelmeyebilecek) olan\u2014 devlet olma hakk\u0131na sahip b\u00f6lgelerin sorumlulu\u011funu \u00fcstlenmi\u015f de olabilirler. Mesel\u00e2, Porto Riko Birle\u015fik Devletler\u2019in b\u00fcnyesinde yer almayan bir teritoryas\u0131d\u0131r<\/em> (unincorporated territory<\/em>). Orada yerle\u015fik olanlar oy hakk\u0131na sahip olmayan, sosyal g\u00fcvenlik sisteminden s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde yararlanan ama Federal gelir vergisine t\u00e2bi olmayan Amerikan yurtta\u015flar\u0131d\u0131r. Porto Riko\u2019nun ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet olma ihtimali yoktur.<\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7ta, devlet siyas\u00ee birli\u011fin sadece bir bi\u00e7imidir. Yak\u0131n tarihte bile hayret verecek kadar \u00e7ok farkl\u0131 siyas\u00ee birlik ve h\u00fck\u00fbmet bi\u00e7imleri vard\u0131r. Oldu\u011fu \u015fekliyle devletin \u00e7ok fazla \u00f6nemsenmesinin nedeni, onun, \u00e7ok \u00e7e\u015fitli ba\u015fka siyas\u00ee bi\u00e7imlerin varl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda be\u015fer\u00ee kolektivitenin i\u015fler durumda olan en \u00f6nemli \u015fekli olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Martin Van Creveld\u2019e g\u00f6re, devlet kendisinden \u00f6nce mevcut olan say\u0131s\u0131z siyas\u00ee \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7iminin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r (Creveld, 1999: 52-8). Devletin geli\u015fmesinin yolunu a\u00e7an can al\u0131c\u0131 bulu\u015f, hukuk\u00ee bir ki\u015fi olarak h\u00fckm\u00ee\/t\u00fczel varl\u0131k ve dolay\u0131s\u0131yla hukuk\u00ee bir ki\u015fi olarak devlet fikri idi. Var olu\u015fu belirli ki\u015filerin (\u015fefler, lordlar ve krallar gibi) veya belirli gruplar\u0131n (klanlar, kabileler ve hanedanlar gibi) varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olmayan bir siyas\u00ee kimli\u011fin do\u011fmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lm\u0131\u015f olan bu bulu\u015ftur. Devlet [onlardan] daha kal\u0131c\u0131 olan bir varl\u0131kt\u0131. Devletin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na bunun sebep olup olmad\u0131\u011f\u0131 bir yana, b\u00f6yle bir varl\u0131\u011f\u0131n do\u011fmu\u015f oldu\u011fu yeterince a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Modern devlet Avrupa feodalizminde, Roma \u0130mparatorlu\u011funda veya Yunan \u015fehir-devletlerinde rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan farkl\u0131 bir y\u00f6netim bi\u00e7imini temsil etmektedir.<\/p>\n\n\n\n Devlet kavram\u0131n\u0131n bir a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yapt\u0131ktan sonra, \u015fimdi de bu varl\u0131\u011f\u0131n mahiyetini en iyi ne t\u00fcr bir devlet teorisinin a\u00e7\u0131klayabilece\u011fini g\u00f6zden ge\u00e7irmemiz gerekiyor. Devletin do\u011fu\u015fundan beri siyaset filozoflar\u0131 onun ahl\u00e2k\u00ee konumunu a\u00e7\u0131klama problemiyle me\u015fgul olmu\u015flard\u0131r. Elbette filozoflar hukuka ni\u00e7in itaat edilmesi gerekti\u011fini veya bir kral veya prense isyan etmeyi \u2013e\u011fer varsa- neyin hakl\u0131 g\u00f6sterebilece\u011fini daima sormu\u015flard\u0131r. Fakat devletin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 insanlar\u0131n kendileri \u00fczerinde yetki veya otoriteye sahip olan belirli ki\u015filer veya ki\u015fi gruplar\u0131yla de\u011fil de farkl\u0131 t\u00fcrde bir varl\u0131kla nas\u0131l bir ili\u015fkiye sahip olabileceklerini a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7ok say\u0131da yeni teoriye sebebiyet vermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Avrupa\u2019da 13. y\u00fczy\u0131l ile 19. y\u00fczy\u0131l aras\u0131nda devletin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak, Kutsal Roma \u0130mparatorlu\u011funun d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ve gerileyip sonunda ortadan kalkmas\u0131ndan sonra, krall\u0131klar ve prenslikler kar\u015f\u0131s\u0131nda Kilise iktidar\u0131n\u0131n gerilemesinden yeni siyas\u00ee iktidar yap\u0131lar\u0131n\u0131n geli\u015fmesine; kasabalar ve \u015fehir devletleri ile Hansa Ligi gibi geni\u015flemi\u015f birliklerin ortadan kalkmas\u0131ndan ulusal b\u00fct\u00fcnle\u015fme hareketlerinin y\u00fckselmesine kadar bir\u00e7ok \u015feyin a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131 gerektirecekti. Teorisyenlerin do\u011fmakta olan devleti tan\u0131mlama giri\u015fimleri siyas\u00ee de\u011fi\u015fimlerin ve hukuk\u00ee bulu\u015flar\u0131n oldu\u011fu kadar devlet tarihinin de bir par\u00e7as\u0131yd\u0131lar. Bodin, Hobbes, Spinoza, Locke, Montesquieu, Hume, Rousseau, Madison, Kant, Bentham, Mill, Hegel, Tocqueville ve Marx devletin do\u011fu\u015fu s\u00fcrerken onun teorisini yapan en vukuflu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler aras\u0131ndayd\u0131. Mamafih bu teorile\u015ftirme 20. y\u00fczy\u0131lda Max Weber\u2019in, \u0130ngiliz \u00e7o\u011fulcular\u0131n\u0131n, muhtelif Amerikan demokrasi teorisyenlerinin ve Michael Oakeshott\u2019un d\u00fc\u015f\u00fcncesinde devam etmi\u015ftir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler devlete anlam\u0131n\u0131 verenin [veya onun temel niteli\u011finin] ne oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f olmalar\u0131 anlam\u0131nda devlet teorileri geli\u015ftirmi\u015flerdir. Genellikle temel felsef\u00ee ilgi bu de\u011fildiyse de kimilerine g\u00f6re bu [anlam veya nitelik] ayn\u0131 zamanda devleti hakl\u0131 g\u00f6steren \u015feydi. (\u201cNormatif teori\u201d muhtemelen nispeten yeni bir bulu\u015ftur.)<\/p>\n\n\n\n Yine de soru yerinde durmaktad\u0131r: hangi teori devleti en iyi a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r? Burada devletin yeni bir teorisinin kapsaml\u0131 bir savunusundan ziyade baz\u0131 \u00f6neriler i\u00e7in zaman ve yerimiz oldu\u011fundan, ana noktaya geliyorum. \u015eimdiye kadar devletin en iyi teorisini yapm\u0131\u015f olan teorisyen Hume\u2019dur ve [bu meselede] bir ilerleme sa\u011flayabilmemiz i\u00e7in Hume\u2019un kavray\u0131\u015f\u0131na dayanmam\u0131z gerekir. Hume\u2019un yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 takdir etmek i\u00e7in, Hume\u2019a tekrar d\u00f6nmeden \u00f6nce onun tezinin alternatiflerini k\u0131saca g\u00f6zden ge\u00e7irmeliyiz.<\/p>\n\n\n\n Bunu i\u015fe yarar bir \u015fekilde, sorunu Hume\u2019un takdir edece\u011fi bir \u015fekilde ortaya koymak suretiyle yapabiliriz: Devlet hangi \u00e7\u0131kara hizmet eder? Bu soruya verilecek ilk cevaplar aras\u0131nda Bodin ve Hobbes\u2019un ortaya koyduklar\u0131 cevap var: herkesin bar\u0131\u015f, istikrar veya d\u00fczen<\/em>\u2019deki \u00e7\u0131kar\u0131na. Onlar\u0131n her biri bu cevab\u0131 siyas\u00ee olarak benzer \u015fartlarda geli\u015ftirdiler: siyas\u00ee n\u00fcfuzu elinde tutmaya \u00e7al\u0131\u015fan kilisenin gerilemekte olan g\u00fcc\u00fcn\u00fc yans\u0131tan din sava\u015flar\u0131. \u0130ki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr de devletin varl\u0131k nedeninin, Kilise\u2019nin veya Monarkomaklar gibi grup haklar\u0131 savunucular\u0131n\u0131n bar\u0131\u015fa y\u00f6nelik meydan okumalar\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fczenin korunmas\u0131 oldu\u011funu belirginle\u015ftirecek suretiyle, mutlakiyet\u00e7i (veya en az\u0131ndan son derece otoriter) devlet anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 savundular. Devlet en iyi, onun yoklu\u011funun veya g\u00f6revini yerine getirmemesinin yol a\u00e7aca\u011f\u0131 sava\u015f h\u00e2linin tersine, bir d\u00fczen krall\u0131\u011f\u0131 olarak anla\u015f\u0131lmal\u0131yd\u0131. Can al\u0131c\u0131 \u00f6nemde bir nokta olarak, her iki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr i\u00e7in de devletin, yetkileri b\u00f6l\u00fcnemeyen veya devletin farkl\u0131 kollar\u0131 taraf\u0131ndan yahut karma bir anayasada farkl\u0131 unsurlar taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lamayan, tekil bir egemen varl\u0131k olarak kavranmas\u0131 zorunluydu. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fle ilgili problemlerden biri \u015fudur: D\u00fczeni sa\u011flamak i\u00e7in devlete ihtiya\u00e7 oldu\u011fu kesin olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f y\u00f6netimin imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek de makul de\u011fildir. Sadece devlet zaman zaman d\u00fczeni (hatta kendini) tahrip edecek \u015fekillerde hareket edebildi\u011fi i\u00e7in de\u011fil, fakat ayn\u0131 zamanda devletler olmad\u0131\u011f\u0131n da d\u00fczen var oldu\u011fu i\u00e7in, d\u00fczeni m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lman\u0131n \u015fart\u0131 olarak devlet anlay\u0131\u015f\u0131 pek do\u011fru g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Asl\u0131nda, \u00f6zel olarak Hobbes\u2019un sosyal teorisinin problemlerinden biri, e\u011fer devlet iktidar\u0131 h\u00fckm\u00ee\/t\u00fczel bir \u00f6zneye g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak devretmeye ili\u015fkin bir anla\u015fman\u0131n sonucuysa onun nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kabildi\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131d\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc sava\u015f hali anla\u015fma yapmak ve anla\u015fmalara ba\u011fl\u0131 kalmak i\u00e7in uygun de\u011fildir. Devletin varl\u0131k nedeni bizim d\u00fczendeki \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131za hizmet etmekmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor, bu bizim yeg\u00e2ne veya \u00f6ncelikli \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131z olsayd\u0131 bile.<\/p>\n\n\n\n Devletin varl\u0131k nedeni hakk\u0131ndaki ba\u015fka bir g\u00f6r\u00fc\u015f, onun bizim \u00f6zg\u00fcrl\u00fckteki \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131za hizmet etti\u011fidir. Bu t\u00fcrden iki teori Rousseau ve Kant taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015ftir. Rousseau\u2019nun anlat\u0131m\u0131nda, do\u011fal insan do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilen sosyal bir varl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in, toplumun do\u011fmas\u0131 bir t\u00fcr \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn kayb\u0131n\u0131 da beraberinde getirir. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn tamamen geri kazan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmasa da genel iradenin somutla\u015fmas\u0131 olan devlette bir t\u00fcr \u00f6zg\u00fcrl\u00fck elde edilebilir. B\u00f6yle bir devlette ya\u015famak suretiyle, niha\u00ee olarak ba\u015fkalar\u0131na de\u011fil de kendimize koydu\u011fumuz kanunlara t\u00e2bi olan varl\u0131klar olarak \u00f6zg\u00fcr olabiliriz. Rousseau\u2019nun \u00f6zg\u00fcrl\u00fck anlay\u0131\u015f\u0131ndan ilham alan Kant ta hafif\u00e7e farkl\u0131, ama onun gibi mutlu sonla biten bir s\u00f6zle\u015fme hik\u00e2yesi ortaya koyar. Devletin antitezi, hukuksuz bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck durumu olan tabiat halidir. \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn adalet taraf\u0131ndan d\u00fczenlendi\u011fi bir hukuk krall\u0131\u011f\u0131na girmek amac\u0131yla tabiat h\u00e2lini terk etmek \u00fczere tabiat h\u00e2lindeki herkes birbiriyle s\u00f6zle\u015fme yapmakla ahl\u00e2ken y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr; b\u00f6ylece her bir ki\u015finin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc herkesin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u011fda\u015fabilir. Devlet \u00f6nce adaletteki \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131za hizmet etmek suretiyle, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckteki \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131za hizmet eder. Hobbes devlet her ne buyurursa, s\u0131rf bu nedenle, onun \u00e2dil oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu; Kant ise adalet i\u00e7in devletin \u00f6nceden varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerektirdi\u011fini kabul ediyordu. Kant\u2019\u0131n anlat\u0131m\u0131nda anla\u015f\u0131lmas\u0131 zor olan \u015fey, tabiat halinde sadece ahl\u00e2k\u00eeli\u011fin gereklerine uymakta anla\u015fman\u0131n veya farkl\u0131 ahl\u00e2k\u00ee topluluklar olu\u015fturman\u0131n de\u011fil de tek bir hukuk\u00ee d\u00fczene ge\u00e7menin ni\u00e7in herkes i\u00e7in bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck oldu\u011fudur. Rousseau\u2019nun anlat\u0131m\u0131ndaki \u00f6zg\u00fcrl\u00fck problemini devletin ni\u00e7in \u00e7\u00f6zebilece\u011fini anlamak da en az bunun kadar zordur. E\u011fer farkl\u0131 \u00e7\u0131karlar aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fma oldu\u011fu ger\u00e7ekse ve baz\u0131 \u00e7\u0131karlar ancak di\u011ferleri pahas\u0131na \u00fcst\u00fcn gelebilirse, [bu durumda] genel iradeyi yans\u0131tan kanunlar taraf\u0131ndan y\u00f6netildikleri zaman herkes \u00f6zg\u00fcr oldu\u011fu i\u00e7in b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131karlara e\u015fit olarak hizmet edilece\u011fini iddia etmek hi\u00e7 de inand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. E\u011fer durum buysa, devlet ancak, asl\u0131nda ba\u015fkalar\u0131na t\u00e2bi oldu\u011fumuz zaman \u00f6zg\u00fcr oldu\u011fumuz aldatmacas\u0131yla bizi kand\u0131rmak suretiyle bizim \u00f6zg\u00fcrl\u00fckteki \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131za hizmet eder.<\/p>\n\n\n\n Hegel de bizim en derin \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fckte oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ama ona g\u00f6re \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten ancak bir tek durumda yararlan\u0131labilir: \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn sadece \u00f6zg\u00fcl iradelerin kendi \u00f6zg\u00fcl \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 garanti edecek \u015fekilde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 de\u011fil de \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n do\u011fru olarak uzla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ahl\u00e2k\u00ee bir hayat\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yans\u0131tan bir topluluk i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman. Bunu ger\u00e7ekle\u015ftiren kurum devlettir, devlet bizi \u00f6zg\u00fcll\u00fcklerin alan\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131p somut evrenselli\u011fin alan\u0131na sokar: \u0130nsanlar\u0131n ilk defa birbirleriyle bireyler olarak ili\u015fkiye ge\u00e7ebilecekleri, i\u00e7inde \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn tam olarak ifade edilebildi\u011fi bir alana. Bu m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; \u00e7\u00fcnk\u00fc devlet devletin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan \u00f6nceki toplumdaki insanlar\u0131n yoksun olduklar\u0131 bir \u015feyi, insanlar\u0131n sonunda i\u00e7inde kendilerini evde hissedebilecekleri ahl\u00e2k\u00ee bir hayat\u0131 var eder.<\/p>\n\n\n\n Hegel\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne en cidd\u00ee kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f Marx\u2019tan gelmi\u015ftir. Hegel\u2019in evrensel s\u0131n\u0131f olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc devlet b\u00fcrokrasisi sadece evrensel \u00e7\u0131kara hizmet edecek \u015fekilde hareket ettik\u00e7e, devlet i\u00e7inde \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00fcstesinden gelindi\u011fi bir yap\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilirdi; oysa ger\u00e7ekte devlet evrensel \u00e7\u0131kar\u0131n savunucusu maskesini tak\u0131nmaktan daha fazla bir \u015fey yapmam\u0131\u015ft\u0131r. Marx\u2019a g\u00f6re, tam da devletin varl\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fcn kald\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve farkl\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131n birbiriyle y\u0131k\u0131c\u0131 bir rekabet i\u00e7inde olduklar\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131yd\u0131. Daha spesifik olarak, bu \u00e7at\u0131\u015fma toplumun i\u00e7indeki s\u0131n\u0131fsal b\u00f6l\u00fcnmelerde kendisini g\u00f6sterirdi ve devlet hi\u00e7bir zaman h\u00e2kim s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n bir arac\u0131ndan daha fazla bir \u015fey de\u011fildi. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck devletin kemale erdi\u011fi zaman de\u011fil fakat ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman ger\u00e7ekle\u015fecekti.<\/p>\n\n\n\n Marx\u2019ta var olan ama daha \u00f6nce ele\u015ftirilen teorilerde olmayan, devletin onu kendi ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in ele ge\u00e7irmeyi ba\u015faranlar\u0131n \u00f6zg\u00fcl \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet etti\u011fi kadar genel olarak insan\u00ee \u00e7\u0131karlara pek hizmet edemeyece\u011fine ili\u015fkin keskin bir duyguydu. Bunun i\u00e7indir ki, Marx i\u00e7in toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00f6nce i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmesini gerektirir. \u015eu var ki, insan\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc davas\u0131na hizmet edebilmek i\u00e7in devleti ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131lan \u015fartlar\u0131n \u2014yani yabanc\u0131la\u015fma, rekabet ve s\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 beraberinde getiren k\u0131tl\u0131k ve i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn\u2014 ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015fartt\u0131.<\/p>\n\n\n\n Marx\u2019\u0131n tahlilinde en ikna edici olan nokta, onun devleti rakip \u00e7\u0131karlar\u0131 uzla\u015ft\u0131rmaktan \u00e7ok \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n kendisinde somutla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir kurum olarak a\u00e7\u0131klamas\u0131d\u0131r. Daha az ikna edici olan ise, \u00f6zg\u00fcl \u00e7\u0131karlar\u0131n bir g\u00fcn ortadan kald\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 beklentisidir. Marx\u2019\u0131n bir de g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131 nokta var: Bu tahlil devletin farkl\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131n kendi avantajlar\u0131n\u0131 garanti etmek i\u00e7in rekabet alan\u0131 oldu\u011fu kadar, onun kendisinin de \u00e7\u0131karlar\u0131 oldu\u011funa ili\u015fkin herhangi bir anlam\u0131 bar\u0131nd\u0131rm\u0131yor. Devletin bu boyutlar\u0131n\u0131n fark\u0131na varmak i\u00e7in, en az\u0131ndan ba\u015flang\u0131\u00e7 olarak, Hume\u2019a d\u00f6nmemiz gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n Hume\u2019un devlet teorisi onun \u00e7ok \u00e7e\u015fitli konular\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7iren ama bunu do\u011frudan do\u011fruya ele almayan siyas\u00ee yaz\u0131lar\u0131n\u0131n herhangi bir k\u0131sm\u0131nda kolay bir \u015fekilde bulunamaz. Onun [bu konudaki] analizi k\u0131smen Treatise<\/em>\u2019inde,[1]<\/a> daha da k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ikinci Enquiry<\/em>\u2019sinde,[2]<\/a> Essays<\/em>\u2019inde[3]<\/a> ve birka\u00e7 ciltlik History of England<\/em>\u2019da bulunabilir. Bu yaz\u0131lardan \u00f6\u011frenebilece\u011fimiz \u015fudur: Hume\u2019a g\u00f6re devlet tarih i\u00e7inde k\u0131smen insanl\u0131k durumunun mant\u0131\u011f\u0131 onu gerektirdi\u011fi i\u00e7in, k\u0131smen bireyler aras\u0131ndaki stratejik etkile\u015fimlerin niteli\u011fi onu muhtemel k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve nihayet tarihsel tesad\u00fcfler bu s\u00fcreci \u015fu veya bu y\u00f6ne itti\u011fi i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Hume\u2019un analizinin ilk ad\u0131m\u0131, insan\u0131n ahl\u00e2k\u00ee psikolojisinin i\u015fbirli\u011finin faydas\u0131z oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda, toplumun nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamakt\u0131r. Cevab\u0131 \u015fudur: Tekrarlanan etkile\u015fimler gelecekte buna haz\u0131r olanlarla i\u015fbirli\u011fi yapman\u0131n bireyler i\u00e7in avantaj\u0131n\u0131 ortaya koyar ve bunun anla\u015f\u0131lmas\u0131ndan konvansiyonlar (team\u00fcller) do\u011far. Toplumun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, h\u00e2liyle, onlars\u0131z toplum fikrinin anlams\u0131z olaca\u011f\u0131 iki di\u011fer kurumun da e\u015fzamanl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir: Adalet ve m\u00fclkiyet. Toplum, adalet ve m\u00fclkiyet birlikte vard\u0131rlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n hi\u00e7birinin di\u011fer ikisi olmadan anlam\u0131 yoktur. Bu kurumlar insanlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na, bir nisp\u00ee k\u0131tl\u0131k d\u00fcnyas\u0131nda refaha kavu\u015fmaktaki \u00e7\u0131karlar\u0131na, hizmet ederler. \u00c7\u0131kar hukuk ve devlet mekanizmas\u0131 gibi ba\u015fka kurumlar\u0131n do\u011fu\u015funu da a\u00e7\u0131klar, ger\u00e7i bu \u00f6rneklerde bir tesad\u00fcf (contingency<\/em>) unsuru da vard\u0131r. Devlet ayg\u0131t\u0131 (government<\/em>) y\u00fcksek r\u00fctbeli askerlerin kendi adamlar\u0131n\u0131n aras\u0131nda otorite kurmas\u0131 ve sonra bu otoriteyi daha bir kapsaml\u0131 \u015fekilde onlar\u0131n gruplar\u0131na te\u015fmil etmesi yoluyla, sava\u015f sebebiyle ortaya \u00e7\u0131kar. Hukuk ise k\u0131smen \u00f6rf ve \u00e2detin yerle\u015fmesiyle geli\u015fir ve sonra iktidardakiler onu resm\u00eele\u015ftirdikleri zaman daha da yerle\u015fik ve yayg\u0131n hale gelir; yarg\u0131\u00e7larla y\u00f6neticiler de emsalin ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yerle\u015ftirmek suretiyle hukuku d\u00fczene koyarlar. Zamanla insanlar kanunlara ba\u011fl\u0131 hale gelir ve hatta belirli otoritelere daha da ba\u011flan\u0131rlar; bunlar\u0131n her ikisi ba\u011f\u0131ms\u0131z varl\u0131klar h\u00e2line gelirler. Bir sadakat duygusu do\u011far.<\/p>\n\n\n\n Hume\u2019un sosyal teorisinde hayat\u00ee \u00f6nemde olan, onun be\u015fer\u00ee kurumlar\u0131 kendi ayr\u0131 hayatlar\u0131na sahip olabilen varl\u0131klar olarak anlamas\u0131d\u0131r. Be\u015fer\u00ee kurumlar d\u00fcnyaya insan tasar\u0131m\u0131 olmadan gelirler ve geli\u015fmeleri de herhangi bir bireyin heves veya kaprisine yahut herhangi bir kolektivitenin iste\u011fine ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Hukuk bir kere yerle\u015fince k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lsa veya ihmal edilse bile varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecek olan \u201cdayan\u0131kl\u0131 bir bitki\u201ddir. Devlet mekanizmas\u0131 bir kere yerle\u015fince, onu \u015fekillendiren ve kontrol etmeye \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7\u0131karlara cevap vererek evrimle\u015fecektir. Toplumun t\u00fcm yap\u0131s\u0131 herhangi bir kolektif ama\u00e7 veya niyeti de\u011fil fakat \u00fcst\u00fcnl\u00fck i\u00e7in yar\u0131\u015fan \u00e7\u0131karlar\u0131n etkile\u015fimini yans\u0131tacakt\u0131r. Bu analizde, devlet, insan akl\u0131n\u0131n siyas\u00ee bir \u00e7\u00f6z\u00fcme bireysel r\u0131zaya dayanan bir eseri de\u011fildir; bu eser \u00e7ok kusursuz g\u00f6r\u00fcnse bile il\u00e2h\u00ee takdirin bir eseri de de\u011fildir. O (anakronistik olarak) Darwinci denebilecek bir m\u00fccadelenin bakiyesinden ibarettir. Ayakta kalan bunu yapmaya en uygun oland\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu hik\u00e2yede devlet tesad\u00fcf\u00fcn \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr: Devlet, siyas\u00ee \u00e7\u0131karlar\u0131n iktidar\u0131n nas\u0131l tahsis edilece\u011fi ve kullan\u0131laca\u011f\u0131 sorununu \u00e7\u00f6zme tarz\u0131ndan daha fazla bir \u015fey de\u011fildir. Onlar\u0131n bunu istedikleri gibi, adeta bir hevesle yapabildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek hata olurdu. \u0130nsan psikolojisinin ger\u00e7ekleri ve stratejik ili\u015fkilerin mant\u0131\u011f\u0131 eylemi s\u0131n\u0131rlayacakt\u0131r, t\u0131pk\u0131 car\u00ee iktidar dengesini k\u0131s\u0131tlayaca\u011f\u0131 gibi. Fakat tesad\u00fcfler dramatik ve beklenmedik de\u011fi\u015fiklikler getirebilir.<\/p>\n\n\n\n Bununla beraber, \u00f6nemli olan nokta, Hume i\u00e7in devletin insanlar\u0131n sahip olduklar\u0131 adalet, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, hemcinsleri veya yolda\u015flar\u0131yla uzla\u015fma gibi daha derin bir ahl\u00e2k\u00ee kayg\u0131ya at\u0131fla a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn kurumlar gibi devlet de bir evrimin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Evrimin ne bir amac\u0131 veya hedefi ne de kontrol edilme ihtimali vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Hume\u2019un devlet teorisi, nihayetinde, derin bir \u00e7o\u011fulcu bak\u0131\u015ftan do\u011fmu\u015ftur. Hume be\u015fer\u00ee \u00e7e\u015fitlilik ger\u00e7e\u011finin \u2013geleneklerin, kanunlar\u0131n, siyas\u00ee sistemlerin \u00e7e\u015fitlili\u011finin\u2014 tamamen bilincindeydi. O ayn\u0131 zamanda rakip \u00e7\u0131karlar aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n insan toplumunu ne derece belirledi\u011finin de tamamen fark\u0131ndayd\u0131. \u0130nsanl\u0131k durumu daima bir \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 durumu olacakt\u0131 ve bu durum hafifletilebilse de tedavi edilemezdi. B\u00fct\u00fcn be\u015fer\u00ee kurumlar\u0131n herhangi bir \u015feyin \u00e7\u00f6z\u00fcmleri olarak de\u011fil de \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n ve onu hafifletme \u00e7abalar\u0131n\u0131n eseri olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekiyordu. Hume\u2019a g\u00f6re, e\u011fer g\u00f6zlemleyebilece\u011fimiz iki genel e\u011filim varsa, bunlar otorite e\u011filimi ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck e\u011filimidir. Bu iki unsurdur insano\u011flunun \u00e7\u0131kmaz\u0131n\u0131n kalbinde yatan: Toplumu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmak i\u00e7in otoriteye, onu m\u00fckemmelle\u015ftirmek i\u00e7in ise \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Ne var ki bunlar\u0131n dengeye gelecekleri hi\u00e7bir muayyen nokta yoktur, \u00e7\u00fcnk\u00fc skala \u00fczerindeki her nokta, kendi avantajlar\u0131 ve dezavantajlar\u0131 olan bir denge noktas\u0131 olabilir. Devleti anlamak bu \u00e7\u0131kmaz\u0131n i\u00e7inde oldu\u011fumuzu ve bunun hi\u00e7bir niha\u00ee \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmektir.<\/p>\n\n\n\n Benim sundu\u011fum \u015fekliyle Hume\u2019un devlet teorisi baz\u0131 bak\u0131mlardan Michael Oakeshott\u2019un \u00f6nerdi\u011fi teoriyi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Bu teori modern Avrupa devletini iki rakip e\u011filim aras\u0131nda gidip gelen bir olu\u015fum olarak sunar. Bir e\u011filim onun \u201ci\u015fletme birli\u011fi\u201d (enterprise association<\/em>) olarak toplum dedi\u011fi y\u00f6ndedir: Belli bir amac\u0131 olan devletin rol\u00fc hakk\u0131ndaki bir anlay\u0131\u015f. Devletin amac\u0131, daha b\u00fcy\u00fck bir iktisad\u00ee b\u00fcy\u00fcme sa\u011flamak ve mutluluk d\u00fczeylerini y\u00fckseltmek gibi belirli bir hedefi veya hedefleri ger\u00e7ekle\u015ftirmektir. Di\u011fer y\u00f6nelim sivil bir birlik (civil association<\/em>) olarak toplum fikrine do\u011frudur: \u00dcyelerinin kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmelerini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lman\u0131n \u00f6tesinde hi\u00e7bir belirli amac\u0131 olmayan bir devlet anlay\u0131\u015f\u0131. Devletin tarihsel \u00f6zelli\u011fi onun bu iki e\u011filim aras\u0131nda gidip gelen, ama hi\u00e7bir zaman biri veya \u00f6teki olmayan bir kurum olmas\u0131d\u0131r. Hume\u2019un devlet teorisinin Oakeshott\u2019un a\u00e7\u0131klamas\u0131yla payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015fey, \u00f6nemli \u00e7eli\u015fkileri somutla\u015ft\u0131ran bir \u015feyin kesin veya anl\u0131k resmini sabitlemeye ili\u015fkin bu isteksizliktir. Bu \u00f6zel olarak tatmink\u00e2r de\u011filmi\u015f g\u00f6r\u00fcnse de ben onun olmas\u0131n\u0131 \u00fcmit edebilece\u011fimiz \u00f6l\u00e7\u00fcde tatmink\u00e2r bir devlet portresi oldu\u011funu san\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n Creveld, Van. (1999). The Rise and Decline of the State<\/em>, Cambridge: Cambridge University Press.<\/p>\n\n\n\n Rawls, John. (1996). Political Liberalism<\/em>, New York: Columbia University Press<\/p>\n\n\n\n Philpott, Daniel. (2010). \u201cSovereignty\u201d, Stanford Encyclopedia of Philosophy, https:\/\/plato.stanford.edu\/entries\/sovereignty.<\/p>\n\n\n\n [1]<\/a> Treatise of Human Nature<\/em>, \u2014\u00e7n<\/p>\n\n\n\n [2]<\/a> An Enquiry concerning Principles of Morals<\/em>, \u2014\u00e7n<\/p>\n\n\n\nDevlet Kavram\u0131<\/h2>\n\n\n\n
Bir Devlet Teorisi<\/h2>\n\n\n\n
Kaynak\u00e7a<\/h2>\n\n\n\n